Ngành hàng không toàn cầu hiện đang trải qua một trong những giai đoạn bất ổn nghiêm trọng nhất kể từ sau đại dịch Covid-19.
Ngành hàng không toàn cầu đang đối mặt với một trong những giai đoạn bất ổn nghiêm trọng nhất kể từ sau đại dịch Covid-19. Xung đột tại Trung Đông không chỉ gây gián đoạn các tuyến bay chiến lược mà còn thúc đẩy giá nhiên liệu tăng cao, làm giảm giá trị doanh nghiệp và đặt ra nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng.
Chỉ trong vài tuần kể từ khi căng thẳng leo thang, hơn 50 tỷ USD vốn hóa của các hãng hàng không lớn nhất thế giới đã “bốc hơi”. Con số này mới chỉ phản ánh phần nổi của tảng băng khổng lồ trong cuộc khủng hoảng đang lan rộng, ảnh hưởng từ bầu trời xuống mặt đất, từ vận tải hành khách đến logistics hàng hóa.
Giá nhiên liệu và vé máy bay đối mặt với áp lực tăng mạnh
Trọng tâm của cú sốc hiện tại chính là giá nhiên liệu hàng không – chiếm khoảng 1/3 tổng chi phí vận hành của các hãng bay. Kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công vào Iran hồi tháng trước, giá nhiên liệu đã tăng gấp đôi và vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Hệ quả gần như chắc chắn là giá vé máy bay sẽ tăng mạnh trong thời gian tới, không chỉ tại khu vực Trung Đông mà còn lan rộng ra toàn cầu.
Mặc dù nhiều hãng hàng không đã áp dụng các biện pháp phòng ngừa rủi ro liên quan đến giá dầu, mức tăng đột biến hiện nay được cho là vượt quá khả năng chịu đựng của ngành. “Giá nhiên liệu từng tăng mạnh sau xung đột Ukraine năm 2022, nhưng lần này còn cao hơn,” CEO Kenton Jarvis của easyJet nhận định, đồng thời cho rằng đây là cú sốc lớn nhất kể từ khi đại dịch khiến bầu trời toàn cầu gần như “đóng băng” vào năm 2020.
Nhà đầu tư tháo chạy, cổ phiếu hàng không lao dốc
Ngoài áp lực chi phí, các hãng hàng không còn phải đối mặt với tâm lý thận trọng và rút vốn của thị trường tài chính. Theo thống kê, 20 hãng hàng không niêm yết lớn nhất thế giới đã “bốc hơi” khoảng 53 tỷ USD giá trị kể từ khi xung đột bùng phát.
Sự bi quan còn thể hiện rõ qua làn sóng bán khống. Wizz Air, hãng hàng không giá rẻ châu Âu, hiện là cổ phiếu bị “short” nhiều nhất trong chỉ số FTSE 100, trong khi easyJet cũng trở thành mục tiêu của các nhà đầu cơ.
Điều đáng chú ý là cuộc khủng hoảng xảy ra ngay sau giai đoạn phục hồi mạnh mẽ hậu Covid-19, khi nhu cầu du lịch tăng vọt và nhiều hãng hàng không ghi nhận lợi nhuận kỷ lục. Tuy nhiên, đà phục hồi này đang bị thử thách bởi chi phí nhiên liệu tăng cao và những bất ổn địa chính trị.
Đối với các hãng, tăng giá vé dường như là con đường duy nhất để bảo vệ biên lợi nhuận vốn đã rất mỏng. “Lợi nhuận trung bình của chúng tôi chỉ khoảng 10 euro mỗi hành khách. Không có cách nào hấp thụ thêm chi phí,” CEO Carsten Spohr của Lufthansa thừa nhận.
Tuy nhiên, đây cũng là con dao hai lưỡi. Việc tăng giá vé có thể làm giảm nhu cầu, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang nhiều bất ổn. Một số lãnh đạo ngành lo ngại kịch bản tương tự sau sự kiện 11/9 có thể tái diễn, khi nhu cầu bay quốc tế giảm mạnh trong thời gian dài.
“Tâm chấn” của khủng hoảng hàng không
Mặc dù tác động của cuộc khủng hoảng lan rộng trên toàn cầu, khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất vẫn là Trung Đông – điểm trung chuyển quan trọng trong mạng lưới hàng không thế giới.
Các hãng lớn như Emirates, Etihad và Qatar Airways buộc phải cắt giảm đáng kể lịch bay do không phận bị đóng cửa và lượng khách du lịch sụt giảm. Những “ông lớn” vốn là trụ cột của mạng lưới hàng không toàn cầu giờ đây đang đối mặt với áp lực chưa từng có.
Theo ông Willie Walsh, Tổng giám đốc Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), đây là một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng đối với khu vực, dù vẫn chưa đến mức tàn phá như giai đoạn đại dịch.
Ngành hàng không không chỉ phải chịu áp lực về chi phí mà còn phải chuẩn bị cho kịch bản xấu hơn: thiếu hụt nhiên liệu. Air France-KLM cho biết đang xây dựng các phương án ứng phó, bao gồm việc cắt giảm chuyến bay đến một số điểm tại châu Á nếu nguồn cung nhiên liệu bị thắt chặt.
Trong khi đó, vận tải hàng hóa bằng đường hàng không lại tăng đột biến do gián đoạn chuỗi cung ứng đường biển, khiến nhiều sân bay rơi vào tình trạng quá tải. Tại Geneva, hàng hóa thậm chí phải được vận chuyển bằng đường bộ sang Paris vì các chuyến bay đã kín chỗ.
Cuộc chơi chỉ dành cho những hãng có “chống lưng”
Trong bối cảnh hiện nay, sự khác biệt giữa các hãng hàng không không còn chỉ dựa vào quy mô hay thị phần, mà chủ yếu nằm ở khả năng nhận được hỗ trợ tài chính.
Các chuyên gia nhận định, nhiều hãng hàng không quốc gia tại Trung Đông sẽ cần tới các gói cứu trợ từ chính phủ để vượt qua khủng hoảng. Ngược lại, những hãng không có “hậu thuẫn” có nguy cơ đối mặt với rủi ro nghiêm trọng.
Dù bức tranh hiện tại khá u ám, một số lãnh đạo ngành vẫn lạc quan về khả năng phục hồi nhanh chóng nếu xung đột sớm hạ nhiệt. Theo CEO của easyJet, giá cổ phiếu các hãng hàng không có thể bật tăng trở lại ngay khi có tín hiệu ngừng bắn, bởi phần lớn sự sụt giảm hiện nay bắt nguồn từ tâm lý thị trường, chứ không phải yếu tố nền tảng dài hạn.
Tuy nhiên, trong một thế giới ngày càng biến động, ngành hàng không – vốn phụ thuộc sâu vào địa chính trị và giá năng lượng – dường như sẽ phải làm quen với trạng thái bất ổn như một “bình thường mới”. Lần này, bầu trời không chỉ bị ảnh hưởng bởi thời tiết, mà còn bị chi phối bởi những cơn gió ngược từ địa chính trị toàn cầu.
Bài viết liên quan
