Sau nhiều năm phát triển trong bối cảnh thiếu khung pháp lý rõ ràng, thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam đã chính thức bước sang giai đoạn thí điểm có kiểm soát theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP.
Việc hình thành hành lang pháp lý mới không chỉ mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp có tiềm lực tham gia thị trường, mà còn đặt ra những tiêu chuẩn chặt chẽ về vốn, quản trị rủi ro và cơ chế bảo vệ nhà đầu tư. Mục tiêu là hạn chế tình trạng “tăng trưởng quá nóng”, vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro trong một lĩnh vực có mức độ biến động cao như tài sản số.
Doanh nghiệp tăng tốc chuẩn bị nguồn lực
Việc Chính phủ ban hành Nghị quyết 05/2025/NQ-CP ngày 9/9/2025 được xem là dấu mốc quan trọng trong quá trình hoàn thiện cơ chế quản lý đối với thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam. Lần đầu tiên, các hoạt động như phát hành, chào bán, niêm yết, giao dịch và lưu ký tài sản mã hóa được phép triển khai thí điểm trong một khuôn khổ pháp lý riêng, với thời gian áp dụng dự kiến kéo dài 5 năm.
Một điểm đáng chú ý trong Nghị quyết là quy định tài sản mã hóa tham gia thí điểm phải gắn với tài sản cơ sở có thật, đồng thời không được xem là chứng khoán và cũng không phải tiền pháp định. Cách tiếp cận này cho thấy cơ quan quản lý đang chủ động tách biệt thị trường thử nghiệm với hệ thống tài chính – tiền tệ truyền thống, qua đó giảm thiểu các rủi ro lan truyền sang nền kinh tế.
Để triển khai cụ thể Nghị quyết, Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định 96/QĐ-BTC ngày 20/1/2026, công bố ba thủ tục hành chính mới gồm: cấp giấy phép, điều chỉnh giấy phép và thu hồi giấy phép đối với dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa. Đây được xem là những “cánh cửa pháp lý” đầu tiên mở ra cho các doanh nghiệp muốn tham gia thị trường đầy tiềm năng này.
Song song với đó, Bộ Tài chính cũng đã thành lập Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa. Đáng chú ý, Đảng ủy Cơ quan Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cũng công bố quyết định thành lập Chi bộ trực thuộc Ban Quản lý, cho thấy quyết tâm củng cố bộ máy quản lý và tăng cường vai trò lãnh đạo đối với một lĩnh vực mới nhưng có nhiều yếu tố nhạy cảm.
Ngay khi hành lang pháp lý dần được hoàn thiện, nhiều doanh nghiệp đã nhanh chóng chuẩn bị nguồn lực về vốn và nhân sự để đón đầu cơ hội. Chẳng hạn, Công ty cổ phần Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Việt Nam Thịnh Vượng (CAEX) – thuộc hệ sinh thái của Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) – cho biết đã sẵn sàng các điều kiện cần thiết để tham gia chương trình thí điểm. Hiện doanh nghiệp đang hoàn tất những bước cuối cùng để nâng vốn điều lệ lên 10.000 tỷ đồng theo yêu cầu của cơ quan quản lý.
Bộ Tài chính tiếp nhận hồ sơ đề nghị cấp phép tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa
Triển khai Nghị quyết 05/2025/NQ-CP ngày 9/9/2025 của Chính phủ về thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam, Bộ Tài chính đang từng bước hoàn thiện khung pháp lý và triển khai các thủ tục quản lý cần thiết. Mục tiêu là xây dựng một thị trường vận hành minh bạch, có kiểm soát và tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế.
Theo Bộ Tài chính, trong thời gian qua, nhiều quyết định và văn bản quan trọng đã được ban hành nhằm phục vụ giai đoạn thí điểm. Đồng thời, cơ quan này cũng đang xây dựng dự thảo các Thông tư hướng dẫn liên quan đến chính sách thuế và chế độ kế toán dành cho thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam.
Một thông tin đáng chú ý là Bộ Tài chính đã tiếp nhận 7 hồ sơ đề nghị cấp phép cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa. Các hồ sơ này hiện đang được rà soát sơ bộ trước khi chuyển sang bước lấy ý kiến thẩm định từ Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, đúng theo quy trình liên ngành được thiết kế cho giai đoạn thí điểm.
Chia sẻ về sự chuẩn bị của doanh nghiệp, ông Nguyễn Hồng Trung – Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc CAEX – cho biết công ty đã sẵn sàng về hạ tầng công nghệ, đồng thời xây dựng đội ngũ chuyên gia và hoàn thiện mạng lưới hợp tác quốc tế. Định hướng của CAEX là phát triển nền tảng giao dịch có mức độ an toàn và bảo mật cao, đồng thời mang lại trải nghiệm ổn định cùng nhiều sản phẩm đa dạng cho nhà đầu tư.
Ở một diễn biến khác, Công ty cổ phần Công nghệ số SSI (SSID) cũng đã tăng vốn điều lệ nhằm mở rộng hệ sinh thái tài chính số và blockchain, chuẩn bị cho cơ hội tham gia thị trường tài sản mã hóa trong giai đoạn thí điểm. Bên cạnh đó, nhiều công ty chứng khoán cũng bắt đầu thể hiện sự quan tâm tới lĩnh vực tài sản số.
Đơn cử, Công ty cổ phần Chứng khoán HD (HDS) vừa hoàn tất việc lấy ý kiến cổ đông bằng văn bản để thông qua phương án phát hành cổ phiếu tăng vốn điều lệ với mức giá dự kiến 20.000 đồng/cổ phiếu. Nếu kế hoạch phân phối thành công, HDS có thể huy động hơn 7.300 tỷ đồng, trong đó khoảng 1.470 tỷ đồng dự kiến được dùng để góp vốn thành lập Công ty Cổ phần Sàn giao dịch tài sản mã hóa HD, với vốn điều lệ dự kiến 10.000 tỷ đồng.
Những động thái này cho thấy một cuộc đua về vốn, công nghệ và nhân lực đang dần hình thành trong lĩnh vực tài sản số tại Việt Nam. Tuy nhiên, khác với các giai đoạn trước, làn sóng chuẩn bị lần này diễn ra trong bối cảnh thị trường đã có sự giám sát chặt chẽ từ cơ quan quản lý.
Phân loại nhà đầu tư theo mức độ chấp nhận rủi ro
Dù hành lang pháp lý cho thị trường tài sản mã hóa đã bắt đầu được hình thành, nhiều chuyên gia vẫn cảnh báo rằng đây là kênh đầu tư có mức độ rủi ro rất cao. Biến động giá của tài sản số có thể vượt xa các chuẩn mực quen thuộc trên thị trường tài chính truyền thống, khiến nhà đầu tư dễ đối mặt với những cú sốc lớn nếu thiếu kinh nghiệm và chiến lược quản trị rủi ro phù hợp.
Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu – chuyên gia tài chính ngân hàng, cơ quan quản lý nên xây dựng hệ thống xếp hạng tín nhiệm riêng dành cho các tổ chức vận hành sàn giao dịch tài sản mã hóa. Chỉ những đơn vị đạt mức tín nhiệm cao, có cơ chế dự trữ thanh khoản minh bạch và hệ thống quản trị rủi ro rõ ràng mới nên được phép tiếp nhận dòng tiền từ nhà đầu tư.
Bên cạnh đó, việc thiết kế chính sách thuế đặc thù cho hoạt động kinh doanh tài sản số cũng được xem là cần thiết. Cơ chế này không chỉ giúp hạn chế tình trạng dòng vốn chảy ra nước ngoài mà còn tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước. Quan trọng hơn, khi thị trường được hợp pháp hóa và quản lý chặt chẽ, nhà đầu tư cũng có cơ sở pháp lý rõ ràng để được bảo vệ khi phát sinh tranh chấp.
Một yếu tố khác cần được tính đến là cơ chế bảo hiểm cho thị trường tài sản số. Nếu chỉ cho phép giao dịch mà chưa có quy định về bảo hiểm tiền gửi hoặc cơ chế bồi thường phù hợp, nhóm nhà đầu tư cá nhân – đặc biệt là những người thiếu kiến thức chuyên sâu – sẽ là đối tượng chịu rủi ro lớn nhất. Sự tham gia của các doanh nghiệp bảo hiểm có thể đóng vai trò như một lớp đệm an toàn, góp phần củng cố niềm tin và nâng cao tính ổn định của thị trường.
Ở góc độ quản trị thị trường, ông Phan Đức Trung – Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam – cho rằng nhiều tổ chức hiện nay mới chú trọng đến “khẩu vị lợi ích” mà chưa quan tâm đúng mức đến “khẩu vị rủi ro”. Các chương trình ưu đãi phí giao dịch hay hoa hồng hấp dẫn có thể khiến một bộ phận nhà đầu tư nhầm lẫn giữa việc gửi tiết kiệm và đầu tư vào tài sản có tính đầu cơ cao. Vì vậy, theo ông Trung, việc phân loại nhà đầu tư theo mức độ chấp nhận rủi ro cần được xem là nguyên tắc cốt lõi của thị trường. Bản thân nhà đầu tư cũng cần chủ động trang bị kiến thức và phân bổ danh mục hợp lý giữa các kênh như vàng, bất động sản và tài sản số, thay vì dồn toàn bộ nguồn lực vào một thị trường duy nhất.
Để tăng cường mức độ an toàn cho toàn hệ thống, các chuyên gia cũng đề xuất thành lập “Quỹ dự phòng an ninh mạng quốc gia” dành riêng cho các sàn giao dịch tài sản mã hóa. Quỹ này có thể được hình thành từ một phần lợi nhuận của các doanh nghiệp được cấp phép, nhằm hỗ trợ bồi thường trong trường hợp xảy ra sự cố kỹ thuật hoặc tấn công mạng ngoài ý muốn. Đồng thời, việc xây dựng “Cơ sở dữ liệu định danh tài sản số quốc gia” để theo dõi lịch sử luân chuyển của tài sản mã hóa cũng được xem là giải pháp quan trọng, giúp phòng ngừa rửa tiền và các hoạt động phi pháp trên thị trường.
Bài viết liên quan
