Trái ngược với những tuyên bố mang tính chính trị, các số liệu kinh tế thực tế cho thấy thuế quan không hề “vô hại” như nhiều người vẫn nghĩ. Thay vào đó, chính sách này đang trực tiếp làm gia tăng chi phí sinh hoạt, tạo thêm áp lực tài chính lên cả hộ gia đình lẫn cộng đồng doanh nghiệp tại Mỹ.
Ngược lại với quan điểm cho rằng các quốc gia khác sẽ là bên phải “trả giá”, những báo cáo kinh tế cập nhật gần đây chỉ ra một thực tế khác: người tiêu dùng và doanh nghiệp Mỹ mới chính là đối tượng chịu tác động tài chính trực tiếp từ chính sách thuế quan dưới thời chính quyền Tổng thống Donald Trump.
Chi phí nhập khẩu tăng lên không biến mất, mà được phân bổ lại trong nền kinh tế nội địa, cuối cùng phản ánh vào giá hàng hóa và biên lợi nhuận của các công ty trong nước.
Gánh nặng kinh tế dồn lên các hộ gia đình Mỹ
Theo thông tin được USA Today đăng tải ngày 16/2, dẫn dữ liệu từ Federal Reserve Bank of New York, người tiêu dùng và doanh nghiệp Mỹ đã phải gánh gần 90% tổng chi phí thuế quan do chính quyền Tổng thống Donald Trump áp đặt tính đến cuối năm 2025.
Báo cáo cho thấy, tác động của các mức thuế này tương đương với việc mỗi hộ gia đình Mỹ phải “chịu thêm” khoảng 1.000 USD trong năm 2025. Dự kiến sang năm 2026, con số này có thể tăng lên 1.300 USD. Phân tích từ Tax Foundation nhận định đây là đợt tăng thuế lớn nhất tại Mỹ kể từ năm 1993 – một mốc đáng chú ý trong lịch sử chính sách tài khóa của nước này.
Trước đó, trong chiến dịch tranh cử tháng 9/2024 và trong bài xã luận đăng trên The Wall Street Journal ngày 30/1/2025, ông Trump nhiều lần khẳng định thuế quan không phải chi phí mà người dân Mỹ phải trả, mà chủ yếu là gánh nặng đè lên các nhà sản xuất và trung gian nước ngoài.
Tuy nhiên, nghiên cứu từ Cục Dự trữ New York lại cho thấy một bức tranh khác. Tính đến tháng 8/2025, khoảng 94% thuế nhập khẩu đã được chuyển sang cho doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ. Đến tháng 11/2025, tỷ lệ “chuyển gánh nặng thuế” này có giảm nhưng vẫn duy trì ở mức cao, khoảng 86%.
Ông Wayne Winegarden, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Pacific Research Institute, nhận định: các kết quả này xác nhận đúng những gì phần lớn giới kinh tế đã dự báo – người tiêu dùng và doanh nghiệp nội địa mới là bên chịu phần lớn chi phí thực tế. Trong một bài xã luận ngày 13/2, The Wall Street Journal cũng nhấn mạnh rằng, bất chấp những tuyên bố chính trị, các bằng chứng nghiên cứu vẫn chỉ ra người Mỹ mới là bên phải thanh toán hóa đơn cuối cùng.
Tác động trực tiếp đến lạm phát và mặt bằng giá hàng hóa
Thuế quan không đơn thuần là một chính sách tài khóa nằm trên giấy tờ, mà đã phản ánh rõ rệt vào mặt bằng giá tiêu dùng. Theo báo cáo công bố tháng 11/2025 của National Bureau of Economic Research (NBER), các mức thuế đã khiến lạm phát tại Mỹ tăng thêm khoảng 0,7 điểm phần trăm. Nếu loại bỏ yếu tố thuế quan, lạm phát tháng 9 năm ngoái có thể đã giảm từ 3% xuống còn 2,3% — một chênh lệch đủ lớn để tạo khác biệt trong sức mua của người dân.
Dữ liệu lạm phát tháng 1/2026 tiếp tục cho thấy tác động lan tỏa ở nhiều nhóm hàng. Giá đồ dùng gia đình tăng 3,8%; nhóm nội thất, chăn ga gối đệm tăng 4%; trong khi các mặt hàng như bát đĩa và dao kéo ghi nhận mức tăng lên tới 5%. Đây đều là những sản phẩm thiết yếu, ảnh hưởng trực tiếp đến chi tiêu thường nhật của các hộ gia đình.
Giải thích cơ chế “chuyển gánh nặng thuế”, Federal Reserve Bank of New York đưa ra ví dụ đơn giản: nếu một sản phẩm có giá 100 USD bị áp thuế 25% và nhà xuất khẩu nước ngoài không điều chỉnh giá bán, nhà nhập khẩu Mỹ sẽ phải thanh toán 125 USD. Trên thực tế, phần lớn các nhà xuất khẩu không giảm giá đủ để chia sẻ chi phí, khiến khoản thuế này được chuyển tiếp vào chuỗi cung ứng nội địa.
Dù một số doanh nghiệp Mỹ đã chủ động tìm nguồn cung thay thế với giá thấp hơn hoặc chấp nhận hy sinh một phần biên lợi nhuận để giảm áp lực lên khách hàng, nghiên cứu của NBER kết luận rằng cuối cùng vẫn có khoảng 20% tổng số thuế quan được phản ánh trực tiếp vào giá bán cho người tiêu dùng cuối cùng. Điều này cho thấy, về dài hạn, chi phí thuế quan khó có thể “biến mất” mà thường sẽ quay trở lại túi tiền của người dân.
Bài viết liên quan
