Theo hai nguồn tin độc quyền từ Reuters, đề xuất mới được đưa ra bởi một quốc gia thuộc khối BRICS đang làm dấy lên nhiều tranh luận về khả năng thúc đẩy tiến trình “phi đô la hóa” trên phạm vi toàn cầu. Động thái này được cho là có thể góp phần làm giảm vai trò thống trị của đồng USD trong các giao dịch quốc tế, vốn đã được duy trì trong nhiều thập kỷ qua.
Tuy nhiên, mức độ tác động thực tế của đề xuất này vẫn là dấu hỏi lớn. Giới phân tích cho rằng, dù các nền kinh tế BRICS ngày càng thể hiện mong muốn đa dạng hóa hệ thống thanh toán và dự trữ ngoại hối, nhưng để tạo ra sự thay đổi mang tính cấu trúc đối với vị thế của đồng USD vẫn cần thời gian, cũng như sự đồng thuận và phối hợp chặt chẽ giữa các quốc gia thành viên.
Ngân hàng trung ương Ấn Độ đang thúc đẩy một đề xuất đáng chú ý trong nội bộ BRICS: kết nối tiền kỹ thuật số chính thức của các quốc gia thành viên nhằm tạo thuận lợi cho thanh toán thương mại và du lịch xuyên biên giới. Theo hai nguồn tin, động thái này được đánh giá có thể góp phần làm giảm sự phụ thuộc vào đồng USD, trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị toàn cầu ngày càng gia tăng.
Cụ thể, Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) đã kiến nghị đưa nội dung kết nối các đồng tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC) vào chương trình nghị sự của hội nghị thượng đỉnh BRICS dự kiến tổ chức năm 2026. Ấn Độ sẽ đảm nhiệm vai trò chủ nhà của hội nghị BRICS vào cuối năm nay, và nếu được thông qua, đây sẽ là lần đầu tiên khối BRICS chính thức xem xét một sáng kiến kết nối CBDC ở cấp độ đa phương.
Hiện nay, BRICS bao gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc, Nam Phi cùng một số thành viên mới gia nhập. Đề xuất này được cho là có thể khiến Mỹ không hài lòng, khi Washington từng nhiều lần cảnh báo về các nỗ lực làm suy yếu vai trò trung tâm của đồng USD trong hệ thống tài chính toàn cầu.
Ở thời điểm hiện tại, RBI, chính phủ Ấn Độ và ngân hàng trung ương Brazil vẫn chưa đưa ra bình luận chính thức. Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc cho biết không có thông tin để chia sẻ khi được Reuters liên hệ, trong khi ngân hàng trung ương Nga và Nam Phi từ chối bình luận.
Theo các nguồn tin, đề xuất kết nối CBDC của BRICS để phục vụ tài trợ thương mại và du lịch xuyên biên giới chưa từng được công bố trước đây. Sáng kiến này kế thừa tinh thần của tuyên bố tại hội nghị thượng đỉnh BRICS năm 2025 ở Rio de Janeiro, nơi các quốc gia thành viên kêu gọi tăng cường khả năng tương tác giữa các hệ thống thanh toán nhằm nâng cao hiệu quả giao dịch quốc tế.
Trước đó, RBI từng công khai bày tỏ sự quan tâm đến việc kết nối đồng rupee kỹ thuật số của Ấn Độ với CBDC của các quốc gia khác, với mục tiêu rút ngắn thời gian thanh toán và mở rộng phạm vi sử dụng quốc tế của đồng rupee. Dù vậy, ngân hàng trung ương Ấn Độ nhấn mạnh rằng những nỗ lực này không nhằm thúc đẩy quá trình phi đô la hóa.
Trên thực tế, chưa có quốc gia BRICS nào triển khai đầy đủ CBDC ở quy mô toàn quốc, song cả năm thành viên chủ chốt đều đang tiến hành các chương trình thí điểm. Tại Ấn Độ, đồng e-rupee đã thu hút khoảng 7 triệu người dùng cá nhân kể từ khi ra mắt vào tháng 12/2022, trong khi Trung Quốc cũng thể hiện cam kết mạnh mẽ trong việc mở rộng ứng dụng đồng nhân dân tệ kỹ thuật số.
Một nguồn tin cho biết, để sáng kiến kết nối CBDC của BRICS có thể vận hành hiệu quả, các quốc gia cần đạt được đồng thuận về công nghệ tương thích, khung quản trị chung cũng như cơ chế xử lý chênh lệch cán cân thương mại. Theo hai nguồn tin, một trong những phương án đang được cân nhắc là sử dụng các thỏa thuận hoán đổi ngoại hối song phương giữa các ngân hàng trung ương nhằm giải quyết tình trạng mất cân đối dòng tiền.
Trong quá khứ, nỗ lực gia tăng thanh toán bằng nội tệ giữa Nga và Ấn Độ từng gặp nhiều vướng mắc. Nga đã tích lũy lượng lớn đồng rupee nhưng gặp khó trong việc sử dụng, buộc ngân hàng trung ương Ấn Độ phải cho phép số tiền này được đầu tư vào trái phiếu trong nước.
BRICS được thành lập năm 2009 với bốn thành viên sáng lập là Brazil, Nga, Ấn Độ và Trung Quốc, sau đó mở rộng với sự tham gia của Nam Phi. Gần đây, khối này tiếp tục kết nạp thêm các quốc gia như UAE, Iran và Indonesia. BRICS quay trở lại tâm điểm chú ý khi ông Donald Trump tái khơi mào căng thẳng thương mại và các mối đe dọa áp thuế, dù những nỗ lực trước đây nhằm biến BRICS thành một đối trọng kinh tế thực sự — bao gồm cả ý tưởng về đồng tiền chung BRICS — vẫn vấp phải không ít rào cản và chưa đạt được đột phá rõ rệt.
Bài viết liên quan
