Theo khung pháp lý mới được ban hành, tiền điện tử chính thức được phân loại vào nhóm “tài sản ảo” theo quy định của luật dân sự. Đồng thời, cơ quan quản lý cũng xây dựng một cơ chế cấp phép riêng cho các sàn giao dịch tiền điện tử, đặt hoạt động của các nền tảng này dưới sự giám sát trực tiếp của ngân hàng trung ương.
Theo thông báo chính thức, Turkmenistan sẽ bắt đầu hợp pháp hóa hoạt động khai thác tiền mã hóa kể từ ngày 01/01/2026, đưa toàn bộ lĩnh vực này vào khuôn khổ cấp phép và giám sát trực tiếp của nhà nước. Luật điều chỉnh tài sản ảo đã được Tổng thống Serdar Berdimuhamedov ký ban hành, đánh dấu lần đầu tiên các hoạt động liên quan đến crypto được đặt trong một hành lang pháp lý rõ ràng tại quốc gia Trung Á này.
Theo đánh giá của giới quan sát, đây là một bước đi đáng chú ý đối với Turkmenistan – quốc gia vốn nổi tiếng với mô hình quản lý kinh tế và tài chính mang tính kiểm soát chặt chẽ. Việc cho phép khai thác và giao dịch tiền điện tử không chỉ mở ra một lĩnh vực mới, mà còn phản ánh sự điều chỉnh có tính toán trong tư duy hoạch định chính sách của chính quyền.
Khung pháp lý mới xác định tiền điện tử là một dạng “tài sản ảo” theo luật dân sự, đồng thời thiết lập cơ chế cấp phép đối với các sàn giao dịch tiền mã hóa. Thay vì để thị trường tự vận hành, toàn bộ hoạt động trong lĩnh vực này sẽ chịu sự giám sát của ngân hàng trung ương. Đây là cách tiếp cận quen thuộc với những quốc gia ưu tiên ổn định tài chính: mở cửa có chọn lọc nhưng vẫn giữ vai trò điều tiết trung tâm của nhà nước.
Tuy vậy, hợp pháp hóa không đồng nghĩa với tự do hóa hoàn toàn. Luật mới không công nhận tiền điện tử là phương tiện thanh toán hợp pháp, tiền tệ hay chứng khoán. Điều này đồng nghĩa crypto không được sử dụng trong các giao dịch chính thức và không có vị trí trong hệ thống tài chính truyền thống. Cách tiếp cận thận trọng này giúp chính quyền hạn chế nguy cơ làm suy yếu đồng nội tệ, đồng thời kiểm soát rủi ro đầu cơ, rửa tiền và dòng vốn vượt khỏi tầm giám sát.
Trong bối cảnh hạ tầng số tại Turkmenistan vẫn chịu sự quản lý nghiêm ngặt, dư địa phát triển thực tế của thị trường tiền mã hóa được đánh giá là còn hạn chế. Việc kiểm soát chặt chẽ truy cập internet và tốc độ kết nối có thể khiến các hoạt động crypto, dù đã được hợp pháp hóa, khó mở rộng nhanh như tại những thị trường cởi mở hơn. Điều này cho thấy mục tiêu của Turkmenistan không phải trở thành trung tâm tiền mã hóa toàn cầu, mà là thử nghiệm một lĩnh vực mới trong phạm vi kiểm soát được.
Động thái này cần được đặt trong bức tranh kinh tế rộng hơn. Là một quốc gia Trung Á thuộc Liên Xô cũ, Turkmenistan phụ thuộc lớn vào xuất khẩu khí đốt tự nhiên để duy trì tăng trưởng. Trung Quốc hiện là thị trường nhập khẩu khí đốt lớn nhất, trong khi các dự án đường ống mới đang được triển khai nhằm kết nối với Afghanistan, Pakistan và Ấn Độ. Sự phụ thuộc vào một ngành chủ lực và số ít đối tác khiến nền kinh tế dễ bị tổn thương trước biến động giá năng lượng, thay đổi nhu cầu toàn cầu và rủi ro địa chính trị.
Trong bối cảnh đó, việc mở cửa cho hoạt động đào tiền mã hóa có thể được xem là nỗ lực tận dụng lợi thế về năng lượng. Với trữ lượng khí đốt dồi dào và chi phí điện tương đối thấp, Turkmenistan có điều kiện phát triển các ngành tiêu thụ nhiều năng lượng như khai thác crypto, tương tự chiến lược mà một số quốc gia giàu tài nguyên từng áp dụng.
Bên cạnh yếu tố kinh tế, quyết định này còn phản ánh chiến lược mở cửa mang tính thận trọng của chính quyền. Những năm gần đây, Turkmenistan đã bắt đầu nới lỏng một số rào cản truyền thống, đáng chú ý là việc thông qua luật thị thực điện tử vào tháng 4/2025 nhằm đơn giản hóa thủ tục nhập cảnh cho người nước ngoài. Trước đó, quốc gia này vốn nổi tiếng với chính sách thị thực nghiêm ngặt và tỷ lệ từ chối cao.
Việc hợp pháp hóa tiền mã hóa song hành với nới lỏng có chọn lọc chính sách nhập cảnh cho thấy Turkmenistan đang tìm cách thu hút nguồn lực bên ngoài như vốn, công nghệ và nhân lực chất lượng cao, trong khi vẫn duy trì quyền kiểm soát đối với các lĩnh vực nhạy cảm. Đây là cách tiếp cận cho phép thử nghiệm các mô hình phát triển mới mà không làm xáo trộn cấu trúc kinh tế – chính trị hiện hữu.
Việc Turkmenistan gia nhập nhóm quốc gia hợp pháp hóa khai thác và giao dịch tiền mã hóa đánh dấu một sự thay đổi đáng chú ý trong tư duy chính sách. Dù mức độ mở cửa còn hạn chế và tác động ngắn hạn có thể chưa rõ ràng, động thái này phản ánh nỗ lực đa dạng hóa động lực tăng trưởng và thích ứng với xu hướng tài chính số toàn cầu. Về dài hạn, đây là tín hiệu cho thấy ngay cả những nền kinh tế khép kín nhất cũng đang tìm cách điều chỉnh để không đứng ngoài các dòng chảy kinh tế mới.
Bài viết liên quan
