Năm 2025 đánh dấu giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ của thị trường tiền kỹ thuật số, khi khung pháp lý dần được hoàn thiện, vừa mở ra nhiều cơ hội phát triển mới, vừa đặt ra không ít thách thức về an ninh và quản lý rủi ro trong môi trường số.
Nhìn lại thế giới năm 2025: Bước ngoặt của thị trường tiền kỹ thuật số toàn cầu
Năm 2025 được xem là cột mốc quan trọng đánh dấu sự chuyển mình mạnh mẽ của thị trường tiền kỹ thuật số trên toàn cầu. Bên cạnh đà tăng trưởng ấn tượng, lĩnh vực này cũng bước vào giai đoạn tái cấu trúc mạnh mẽ về mặt pháp lý, mở ra nhiều cơ hội mới song song với những thách thức ngày càng rõ nét về an ninh và quản trị rủi ro.
Thị trường tiền số toàn cầu đã trải qua một năm đầy biến động khi giá Bitcoin có thời điểm vượt mốc 120.000 USD trước khi điều chỉnh về quanh 90.000 USD. Diễn biến này phản ánh sự hưng phấn của dòng tiền đầu tư, đồng thời cho thấy mức độ nhạy cảm ngày càng cao của thị trường trước các yếu tố chính sách và vĩ mô.
Nếu năm 2024 được xem là giai đoạn tiền kỹ thuật số dần khẳng định vị thế trong hệ thống tài chính toàn cầu, thì năm 2025 lại mang tính bản lề – thời điểm thị trường bước ra khỏi “vùng xám” pháp lý để tiến tới một khuôn khổ quản lý rõ ràng và bài bản hơn.
Theo thống kê, tổng vốn hóa thị trường tiền số toàn cầu lần đầu tiên vượt mốc 4.000 tỷ USD vào ngày 18/7, trước khi hạ nhiệt về quanh 3.000 tỷ USD vào cuối năm. Động lực tăng trưởng không chỉ đến từ hoạt động đầu cơ, mà còn phản ánh sự tham gia ngày càng rõ nét của dòng vốn tổ chức cùng kỳ vọng về một môi trường pháp lý minh bạch, ổn định hơn cho tài sản số.
Một trong những yếu tố tạo bước ngoặt lớn trong năm 2025 là sự thay đổi chính sách tại Mỹ, đặc biệt sau khi Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng. Với quan điểm cởi mở hơn đối với tài sản số, chính quyền mới nhanh chóng thúc đẩy hành lang pháp lý nhằm khai thông tiềm năng của lĩnh vực này.
Tiêu biểu là việc ban hành Đạo luật GENIUS – khuôn khổ pháp lý đầu tiên điều chỉnh toàn diện hoạt động phát hành và lưu thông stablecoin tại Mỹ. Đạo luật này được giới đầu tư đánh giá là bước đi chiến lược, tạo nền tảng cho việc ứng dụng stablecoin trong thanh toán và các hoạt động tài chính xuyên biên giới.
Song song đó, Hạ viện Mỹ cũng thông qua hai dự luật quan trọng khác: một nhằm xây dựng khung pháp lý tổng thể cho tài sản số, và một nhằm ngăn chặn việc phát hành tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC). Dù vẫn chờ Thượng viện phê chuẩn, các động thái này đã gửi đi tín hiệu rõ ràng về lập trường thân thiện hơn của Mỹ đối với thị trường tiền số.
Tại châu Á, bức tranh chính sách thể hiện sự phân hóa rõ rệt. Trung Quốc đại lục tiếp tục duy trì lập trường cứng rắn, coi tiền kỹ thuật số là mối đe dọa tiềm tàng đối với ổn định tài chính. Trái lại, Hong Kong đang nổi lên như một trung tâm tài sản số mới, với lộ trình phát triển bài bản gồm 12 sáng kiến chiến lược và việc thông qua Dự luật Stablecoin nhằm tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho hoạt động phát hành và giao dịch.
Hàn Quốc cũng bước vào giai đoạn mới khi cho phép các sàn giao dịch và tổ chức phi lợi nhuận tham gia thị trường theo khung pháp lý có hiệu lực từ tháng 6. Chính phủ của Tổng thống Lee Jae Myung thể hiện quan điểm cởi mở hơn với tiền số, bao gồm kế hoạch hợp pháp hóa ETF tiền kỹ thuật số giao ngay và xây dựng hệ sinh thái stablecoin neo theo đồng won.
Tại Nhật Bản, chính phủ đã chuyển hoạt động quản lý tiền số từ Luật Dịch vụ Thanh toán sang Luật Công cụ Tài chính và Giao dịch (FIEA), qua đó chính thức công nhận tiền kỹ thuật số là một loại tài sản đầu tư. Đáng chú ý, đồng stablecoin neo theo yen đầu tiên đã được cấp phép, đồng thời các chính sách thuế cũng đang được điều chỉnh theo hướng khuyến khích đổi mới.
Ở khu vực Đông Nam Á, Thái Lan triển khai chương trình thử nghiệm Tourist DigiPay, cho phép du khách sử dụng tài sản số để thanh toán thông qua quy đổi sang baht. Trong khi đó, Australia cũng ban hành các quy định mới nhằm kiểm soát hoạt động tiền số và stablecoin, kết hợp giữa cấp phép kinh doanh và tăng cường các biện pháp phòng chống rửa tiền.
Tại châu Âu, Liên minh châu Âu chính thức đưa bộ khung MiCA (Markets in Crypto-Assets) vào thực thi, đặt ra chuẩn mực chung cho toàn bộ thị trường tài sản số trong khối. Song song, Đạo luật về khả năng chống chịu kỹ thuật số (DORA), có hiệu lực từ ngày 17/1/2025, yêu cầu các tổ chức tài chính – bao gồm doanh nghiệp tiền số – nâng cao năng lực phòng thủ trước rủi ro công nghệ và tấn công mạng.
Bên cạnh những tín hiệu tích cực, năm 2025 cũng ghi nhận sự gia tăng đáng báo động của các vụ tấn công và lừa đảo trong lĩnh vực tiền số. Tổng thiệt hại ước tính lên tới 2,54 tỷ USD, tăng gần 50% so với năm trước, dù số vụ việc giảm. Đáng chú ý là vụ tấn công vào sàn Bybit, nơi nhóm tin tặc Lazarus đã đánh cắp khoảng 1,5 tỷ USD giá trị Ether và nhanh chóng phân tán qua nhiều nền tảng khác nhau.
Thực tế này cho thấy mức độ tinh vi ngày càng cao của tội phạm công nghệ, đồng thời phơi bày khoảng trống trong năng lực giám sát xuyên biên giới. Các chuyên gia cảnh báo rằng việc nới lỏng quản lý trong khi thiếu cơ chế phối hợp quốc tế có thể tạo điều kiện cho dòng tiền bất hợp pháp lan rộng.
Theo báo cáo mới nhất của Ủy ban Ổn định Tài chính (FSB), dù nhiều quốc gia đã đạt tiến bộ trong xây dựng khung pháp lý cho tài sản số, nhưng việc triển khai vẫn còn phân mảnh và thiếu đồng bộ. Đặc biệt, các quy định liên quan đến stablecoin – vốn ngày càng gắn chặt với hệ thống tài chính truyền thống – vẫn chưa thực sự hoàn chỉnh.
Ông John Schindler, Tổng Thư ký FSB, nhận định rằng tốc độ luân chuyển của dòng tiền kỹ thuật số hiện vượt xa khả năng phản ứng của các cơ quan quản lý. Trong khi đó, các chuyên gia tài chính cảnh báo khoảng cách giữa đổi mới công nghệ và năng lực giám sát đang ngày càng bị nới rộng.
Tại Việt Nam, năm 2025 đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình hoàn thiện khung pháp lý cho tài sản số. Việc Quốc hội thông qua Luật Công nghiệp Công nghệ số và Chính phủ ban hành Nghị quyết 05/2025/NQ-CP về thí điểm thị trường tài sản mã hóa đã tạo nền tảng pháp lý ban đầu cho lĩnh vực này.
Cách tiếp cận “thí điểm có kiểm soát” được đánh giá là phù hợp với bối cảnh trong nước, cho phép cơ quan quản lý vừa theo dõi rủi ro, vừa khai thác tiềm năng đổi mới của công nghệ blockchain. Mục tiêu dài hạn là xây dựng một thị trường minh bạch, an toàn, góp phần thu hút dòng vốn hợp pháp và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế số.
Tổng thể, năm 2025 có thể xem là bước ngoặt quan trọng đối với thị trường tiền kỹ thuật số toàn cầu. Những thay đổi về chính sách đang từng bước “cởi trói” cho ngành, song đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về quản trị rủi ro và minh bạch hóa. Trong bối cảnh đó, niềm tin của nhà đầu tư sẽ phụ thuộc ngày càng nhiều vào chất lượng khung pháp lý và năng lực giám sát của từng quốc gia — yếu tố then chốt quyết định sự phát triển bền vững của thị trường trong những năm tới.
Bài viết liên quan
