Ngành tiền số hiện đang bước vào giai đoạn mà những yếu tố tác động từ bên ngoài không còn là lý do thuyết phục để lý giải cho sự suy giảm của thị trường. Điều này cho thấy biến động hiện tại chủ yếu phản ánh nội tại của chính thị trường, thay vì chịu ảnh hưởng mạnh từ các cú sốc vĩ mô hay chính sách như trước đây.
Theo ghi nhận của CNN, thị trường tiền số đã trải qua một năm tương đối “yên ả” khi không xuất hiện bất kỳ cú sụp đổ mang tính hệ thống hay bê bối quy mô lớn nào. Thế nhưng, nghịch lý nằm ở chỗ năm 2025 vẫn bị đánh giá là một trong những giai đoạn tồi tệ nhất của ngành, nếu xét trên hiệu quả đầu tư cũng như mức độ niềm tin của thị trường.
Trước đó, đến tận tháng 10, Bitcoin vẫn duy trì xu hướng tăng mạnh và từng vươn lên vùng 126.000 USD – cao hơn hơn 30% so với đầu năm. Tuy nhiên, chỉ trong thời gian ngắn, hàng loạt yếu tố bất lợi đã xuất hiện và nhanh chóng xóa sạch toàn bộ thành quả tăng giá mà thị trường dày công tích lũy.
Tính đến thời điểm hiện tại, đồng tiền số có giá trị vốn hóa lớn nhất thế giới đã giảm khoảng 7% so với đầu năm. Mức sụt giảm này khiến Bitcoin kém xa hiệu suất của thị trường chứng khoán Mỹ, khi chỉ số S&P 500 ghi nhận mức tăng khoảng 15% trong cùng giai đoạn.
Đáng chú ý hơn, ngành tiền số hiện không còn nhiều “lý do khách quan” để biện minh cho sự suy yếu nói trên. Những rào cản từ bên ngoài vốn thường được nhắc tới trong quá khứ dường như đã không còn đóng vai trò quyết định.
Cụ thể, bộ máy quản lý dưới thời chính quyền Biden – từng bị cộng đồng crypto chỉ trích là gây áp lực và kìm hãm sự phát triển của thị trường tại Mỹ – đã rút lui. Thay thế là một hệ thống quản lý mới, được bổ nhiệm dưới thời Tổng thống Donald Trump, người công khai thể hiện quan điểm ủng hộ tiền số và thậm chí tự gọi mình là “tổng thống của crypto”.
Nghị viện Mỹ cũng đang tích cực thúc đẩy các dự luật theo hướng có lợi cho ngành tiền số, trong khi dòng vốn tổ chức tiếp tục chảy mạnh thông qua các quỹ ETF Bitcoin, mang về quy mô đầu tư lên tới hàng tỷ USD. Về mặt lý thuyết, đây đều là những yếu tố hỗ trợ quan trọng cho thị trường.
Tuy nhiên, thực tế lại cho thấy bức tranh kém tích cực hơn. Bất chấp những điều kiện thuận lợi kể trên, thị trường tiền số vẫn chưa thể khôi phục động lực tăng trưởng bền vững. Sau giai đoạn dao động tương đối ổn định quanh vùng 90.000 USD trong vài tuần gần đây, Bitcoin bất ngờ đối mặt với áp lực bán mạnh và rơi xuống khu vực 86.000 USD vào giữa tuần.
Nguyên nhân trực tiếp được cho là đến từ các yếu tố kỹ thuật, đặc biệt là tình trạng tích tụ quá mức của các vị thế sử dụng đòn bẩy cao. Trong giai đoạn tăng giá trước đó, dòng vốn đầu cơ này từng góp phần khuếch đại đà đi lên của thị trường. Nhưng khi xu hướng đảo chiều, chính các vị thế đòn bẩy lại trở thành “con dao hai lưỡi”, kéo theo làn sóng thanh lý hàng loạt và tạo ra cú sụt giảm mạnh hồi đầu tháng 10.
Dù vậy, không ít quan điểm cho rằng sự suy yếu kéo dài của thị trường tiền số không thể chỉ lý giải bằng một cú sốc ngắn hạn. Vấn đề dường như mang tính cấu trúc và tâm lý nhiều hơn.
Trên thực tế, khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư toàn cầu vẫn duy trì ở mức cao. Điều này thể hiện rõ qua việc chỉ số Nasdaq, đại diện cho nhóm cổ phiếu công nghệ – vốn có mức độ rủi ro lớn – còn tăng mạnh hơn mặt bằng chung của thị trường chứng khoán. Từ đây, một câu hỏi lớn được đặt ra: vì sao tiền số, từng được xem là tài sản rủi ro cao hấp dẫn nhất, lại đang dần đánh mất sức hút đối với dòng vốn đầu tư?
Những “đứa con hư” của hệ sinh thái crypto
Một lời giải thích đáng chú ý nằm ở yếu tố văn hóa và hình ảnh của chính ngành tiền số. Dù đã có những bước tiến rõ rệt về mặt pháp lý và thể chế, thị trường crypto vẫn chưa giải quyết triệt để các hiện tượng tiêu cực tồn tại dai dẳng trong hệ sinh thái. Các vụ lừa đảo, trộm cắp tài sản số hay những chiêu trò gây sốc để thu hút sự chú ý trên mạng xã hội vẫn liên tục xuất hiện.
Trong mùa hè vừa qua, một số nhóm quảng bá memecoin thậm chí còn công khai tuyên bố đứng sau các hành vi phản cảm tại các trận đấu của giải bóng rổ nữ WNBA, với lập luận rằng họ đang “làm cho meme trở nên hài hước trở lại”. Những động thái như vậy càng khiến hình ảnh của ngành crypto trở nên méo mó trong mắt công chúng.
Song song đó, các hình thức lừa đảo thông qua máy ATM tiền số tiếp tục lan rộng. Chỉ riêng trong năm nay, người dân Mỹ đã thiệt hại hơn 330 triệu USD từ các vụ việc liên quan đến hình thức này.
Ở mức độ nghiêm trọng hơn, số vụ bắt cóc nhằm vào nhà đầu tư tiền số để ép buộc giao nộp mật khẩu ví điện tử cũng đang gia tăng. Theo công ty phân tích blockchain Chainalysis, đã có hơn 30 vụ việc dạng này được ghi nhận trong năm, và con số thực tế có thể còn cao hơn do nhiều nạn nhân lựa chọn không trình báo.
Một trường hợp từng gây chấn động dư luận là vụ một nhà đầu tư 28 tuổi trốn thoát khỏi một căn hộ cao cấp tại Manhattan, với cáo buộc bị giam giữ và tra tấn trong nhiều tuần.
Những diễn biến trên không đồng nghĩa với việc đầu tư vào tiền số là một lựa chọn sai lầm. Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng chúng đã làm gia tăng đáng kể tâm lý dè chừng của thị trường, đặc biệt đối với nhóm nhà đầu tư cá nhân mua vào ở vùng giá cao và hiện đang phải đối mặt với khoản thua lỗ không nhỏ.
Theo ông Eswar Prasad, nhà kinh tế học tại Đại học Cornell, nhà đầu tư cá nhân trong thị trường tiền số đang bị kéo giãn giữa hai thái cực đối lập. Một mặt là tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội sinh lời (FOMO), mặt khác là những lo ngại ngày càng rõ rệt về rủi ro tiềm ẩn của thị trường cũng như vai trò gây tranh cãi của các nhân vật quảng bá crypto. Sự giằng co này khiến biến động giá bị khuếch đại, không chỉ khi thị trường đi lên mà cả lúc đảo chiều đi xuống.
Trước đó, làn sóng tăng giá của Bitcoin sau khi Tổng thống Donald Trump tái đắc cử đã thu hút thêm nhiều nhà đầu tư mới. Phần lớn trong số này tham gia với kỳ vọng lợi nhuận ngắn hạn, ít quan tâm đến các yếu tố văn hóa hay chính trị vốn gắn liền với tiền số trong thời gian dài. Tuy nhiên, khi đà tăng bắt đầu chững lại và các rủi ro dần lộ diện, thị trường đã không còn đủ sức hấp dẫn để giữ chân dòng vốn mang tính “lướt sóng” này.
Như ông Prasad phân tích, nhà đầu tư sẵn sàng nhập cuộc khi triển vọng còn tươi sáng, nhưng cũng nhanh chóng rút lui ngay khi môi trường trở nên kém ổn định. Những mối lo ngại từng bị che khuất trong giai đoạn hưng phấn nay quay trở lại rõ nét hơn, tiếp tục tạo áp lực tâm lý và phủ bóng lên triển vọng trung hạn của thị trường tiền số.
Bài viết liên quan
