Iran cho rằng các biện pháp gây sức ép kinh tế từ phía Mỹ, đặc biệt là việc phong tỏa hoạt động tại các cảng biển, có thể phản tác dụng khi làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu. Theo lập luận từ Tehran, những động thái này không chỉ làm gia tăng căng thẳng mà còn có nguy cơ đẩy giá dầu leo thang trong bối cảnh thị trường vốn đã nhạy cảm với các cú sốc địa chính trị.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent ngày 29-4 cho biết Washington đã thu giữ “gần nửa tỉ USD” tài sản tiền điện tử có liên quan đến Iran.
Trong cuộc trả lời phỏng vấn trên Fox News, ông Bessent tiết lộ Mỹ đã tịch thu khoảng 350 triệu USD tài sản số, đồng thời mới bổ sung thêm gần 100 triệu USD trong thời gian gần đây. Như vậy, tổng giá trị đã tiến sát mốc 500 triệu USD. Song song đó, Mỹ cũng đang triển khai việc đóng băng hàng loạt tài khoản ngân hàng trên phạm vi toàn cầu.
Theo ông, chiến dịch mang tên “Cơn thịnh nộ kinh tế” đang tạo áp lực đáng kể lên chính phủ Iran, góp phần đẩy nền kinh tế nước này vào trạng thái khó khăn hơn.
Ông cũng cho biết Tổng thống Donald Trump đã phát động chiến dịch gây sức ép kinh tế từ tháng 3 năm ngoái, và chỉ vài tuần trước đã yêu cầu tiếp tục gia tăng mức độ áp lực. Không chỉ dừng ở các biện pháp nội bộ, Mỹ còn đang vận động các chính phủ và doanh nghiệp quốc tế cắt giảm hoặc chấm dứt quan hệ kinh tế với Iran.
Theo đánh giá từ Bộ Tài chính Mỹ, các biện pháp phong tỏa cảng biển và siết chặt kinh tế có thể gây ra những tác động tiêu cực kéo dài đối với nền kinh tế Iran.
Ở chiều ngược lại, phía Iran tỏ ra không mấy lo ngại, thậm chí cho rằng các động thái này của Mỹ có thể phản tác dụng khi khiến giá dầu toàn cầu tăng cao.
Chủ tịch Quốc hội Iran, ông Ghalibaf, cũng bác bỏ hiệu quả của các lệnh trừng phạt, khẳng định chưa có giếng dầu nào của nước này bị ảnh hưởng đáng kể. Ông đồng thời phát tín hiệu rằng Iran sẵn sàng chịu đựng áp lực kinh tế trong ít nhất 30 ngày tới.
Tuy nhiên, phía Mỹ vẫn giữ quan điểm rằng các lệnh cấm vận đang phát huy hiệu quả. Lập luận được đưa ra là nếu Iran không thể xuất khẩu dầu, lượng tồn kho sẽ nhanh chóng đạt ngưỡng tối đa, buộc nước này phải cắt giảm hoặc ngừng sản xuất – kéo theo những hệ lụy không nhỏ.
Các chuyên gia năng lượng cảnh báo việc đóng cửa các giếng dầu có thể gây tổn hại lâu dài, bao gồm nguy cơ làm hư hại cấu trúc mỏ, thay đổi dòng chảy tự nhiên của dầu và khiến việc khai thác trong tương lai trở nên phức tạp, tốn kém hơn.
Dữ liệu vệ tinh cũng cho thấy lượng dầu dự trữ của Iran đã tăng mạnh kể từ khi Mỹ bắt đầu áp dụng lệnh phong tỏa từ ngày 13-4.
Theo Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu, tính đến ngày 20-4, các kho chứa tại đảo Kharg – nơi xử lý tới 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran – đã đạt khoảng 74% công suất, tương đương mức tăng thêm khoảng 3 triệu thùng dầu.
Trong thực tế vận hành, các công ty dầu khí thường hạn chế bơm đầy kho vượt quá 80% công suất nhằm đảm bảo an toàn và duy trì hiệu quả hoạt động.
Chia sẻ với Al Jazeera, bà Muyu Xu – chuyên gia phân tích dầu thô cấp cao tại Kpler – nhận định rằng lệnh phong tỏa có thể buộc Iran phải giảm sản lượng. Tuy nhiên, quá trình điều chỉnh nhiều khả năng sẽ diễn ra từ từ, thay vì xảy ra đột ngột.
Iran thất thu hơn 6 tỉ USD
Ngày 29-4, phía Mỹ cho biết đã có tổng cộng 42 tàu thương mại buộc phải chuyển hướng khi tìm cách ra vào các cảng của Iran. Đồng thời, 41 tàu chở dầu với tổng khối lượng lên tới 69 triệu thùng vẫn đang “mắc kẹt” ngoài khơi, chưa thể tiếp cận cảng do tác động từ lệnh phong tỏa.
Đô đốc Brad Cooper – Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) – nhận định lượng dầu này hiện không thể đưa ra thị trường, khiến Iran mất đi nguồn thu đáng kể. Theo ước tính, giá trị của 69 triệu thùng dầu bị đình trệ đã vượt mốc 6 tỉ USD, tạo thêm áp lực lớn lên ngân sách và dòng tiền của quốc gia này.
Bài viết liên quan
