Lần đầu tiên trong lịch sử, việc vận tải dầu mỏ qua eo biển Hormuz bị “đóng băng” đã tạo ra cú sốc lớn đối với thị trường tài chính toàn cầu. Hệ quả lan rộng nhanh chóng: Bitcoin đánh mất mốc 75.000 USD, giá dầu bật tăng mạnh 12%, và tâm lý nhà đầu tư rơi vào trạng thái bất ổn, khiến các thị trường đồng loạt chao đảo.
Một diễn biến chưa từng có tiền lệ đã được ghi nhận vào cuối tuần qua, khi hệ thống giám sát hàng hải kết hợp với dữ liệu vệ tinh đồng loạt xác nhận không có bất kỳ tàu chở dầu nào di chuyển qua eo biển Hormuz. Đây là tuyến hàng hải chiến lược, mỗi ngày vận chuyển khoảng 21 triệu thùng dầu, đóng vai trò then chốt trong việc duy trì nguồn cung năng lượng cho toàn cầu.
Khi các thị trường mở cửa trở lại vào ngày 19/4, phản ứng lan rộng gần như ngay lập tức. Bitcoin lao dốc xuống vùng 74.200 USD trong phiên đêm, trước khi hồi nhẹ lên quanh 74.800 USD, qua đó chính thức đánh mất ngưỡng hỗ trợ tâm lý 75.000 USD – mức giá từng được duy trì ổn định qua nhiều nhịp biến động trước đó.
Trong khi đó, dòng tiền phòng thủ quay trở lại mạnh mẽ: vàng bứt phá vượt mốc 3.050 USD/ounce, còn dầu Brent ghi nhận cú tăng sốc 12%, lên 112 USD/thùng.
Diễn biến của Bitcoin không chỉ đơn thuần là câu chuyện về giá. Việc xuyên thủng mốc 75.000 USD đã kích hoạt hàng loạt lệnh thanh lý tự động trên thị trường phái sinh, cuốn bay hơn 400 triệu USD vị thế mua chỉ trong vòng 24 giờ.
Áp lực bán mang tính cưỡng bức này khiến đà giảm bị khuếch đại mạnh, gần như tách rời khỏi yếu tố nền tảng của thị trường crypto, mà phản ánh rõ rệt sự thắt chặt thanh khoản trên diện rộng.
Trong bối cảnh các tổ chức tài chính đồng loạt giảm mức độ rủi ro, Bitcoin tiếp tục bị xếp vào nhóm tài sản rủi ro cao – tương tự cổ phiếu công nghệ – thay vì đóng vai trò “trú ẩn” như vàng. Điều này cũng được củng cố khi hợp đồng tương lai Nasdaq 100 cho thấy khả năng giảm khoảng 1,5% ngay từ đầu phiên, phản ánh mối tương quan quen thuộc giữa các tài sản rủi ro.
Đáng chú ý, tình trạng tê liệt tại eo biển Hormuz không đơn thuần đến từ một xung đột quân sự riêng lẻ. Các báo cáo ban đầu cho thấy đây là hệ quả của sự kết hợp giữa phong tỏa hải quân quy mô lớn và một cuộc tấn công mạng có tổ chức, nhằm vào hệ thống nhận dạng tự động của các tàu chở dầu cỡ lớn. Điều này khiến hoạt động điều hướng trong khu vực gần như bị “đóng băng”.
Dù Bộ Tư lệnh Hải quân Trung tâm Mỹ khẳng định nguyên tắc tự do hàng hải vẫn được duy trì, nhưng yếu tố then chốt lại nằm ở thị trường bảo hiểm. Khi các công ty bảo hiểm đồng loạt từ chối cung cấp bảo hiểm cho tàu đi qua khu vực, rủi ro pháp lý và tài chính trở nên không thể chấp nhận. Thực tế, đây là một dạng phong tỏa kinh tế vận hành độc lập với yếu tố quân sự.
Phản ứng từ phía doanh nghiệp cũng cho thấy mức độ nghiêm trọng của sự kiện. Các tập đoàn năng lượng lớn như Shell, BP hay Saudi Aramco đã đồng loạt tuyên bố “bất khả kháng” đối với các chuyến hàng từ Vịnh Ba Tư, qua đó thừa nhận sự gián đoạn vượt ngoài phạm vi kiểm soát thông thường.
Dù eo biển Hormuz từ lâu đã là điểm nóng địa chính trị và từng trải qua nhiều giai đoạn căng thẳng, bao gồm cả “chiến tranh tàu dầu” thập niên 1980, nhưng chưa từng xảy ra tình trạng gián đoạn hoàn toàn như lần này.
Mức tăng 12% của dầu Brent vì thế không chỉ phản ánh yếu tố tâm lý. Khoảng 21% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu phụ thuộc vào tuyến hàng hải này, và hiện không có giải pháp thay thế khả thi trong ngắn hạn cho nguồn cung từ khu vực Vịnh Ba Tư. Các tuyến vận chuyển từng được sử dụng khi Biển Đỏ gián đoạn trong giai đoạn 2024–2025 cũng không thể giải quyết bài toán này.
Dù các kho dự trữ dầu chiến lược có thể được kích hoạt – thông qua các đợt xả kho từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) hoặc Bộ Năng lượng Mỹ – nhằm hạ nhiệt giá trong ngắn hạn, nhưng khoảng thiếu hụt nguồn cung vật chất vẫn là yếu tố hiện hữu và tác động ngay lập tức đến thị trường.
Với Bitcoin và thị trường tài sản số, câu hỏi lớn đặt ra là: trạng thái “tài sản rủi ro” sẽ kéo dài bao lâu?
Thực tế cho thấy, trong các cú sốc địa chính trị cấp tính, crypto thường giảm đồng pha với cổ phiếu trong 48–72 giờ đầu. Sau đó, thị trường có thể tách nhịp nếu khủng hoảng không lan rộng sang hệ thống tài chính toàn cầu.
Ở góc độ kỹ thuật, vùng giá 74.000–75.000 USD đang trở thành khu vực then chốt. Nếu Bitcoin đóng cửa ổn định dưới vùng này, khả năng cao thị trường sẽ kiểm định các ngưỡng hỗ trợ thấp hơn, quanh khu vực đầu 70.000 USD.
Tuy nhiên, xét trong dài hạn, yếu tố đáng quan tâm hơn nằm ở chi phí năng lượng – đặc biệt là đối với hoạt động khai thác Bitcoin. Một chu kỳ giá dầu tăng kéo dài có thể lan sang giá điện, nhất là tại các khu vực phụ thuộc nhiều vào khí đốt – nơi tập trung không ít cơ sở mining.
Đây là áp lực mang tính cấu trúc, có thể ảnh hưởng đáng kể trong khung thời gian 6–12 tháng, và quan trọng hơn nhiều so với những biến động ngắn hạn do thanh lý kỹ thuật gây ra.
Cuối cùng, việc tình trạng phong tỏa tại eo biển Hormuz kéo dài trong vài ngày hay nhiều tuần sẽ là yếu tố quyết định: đây chỉ là một cú sốc ngắn hạn hay là điểm khởi đầu cho một chu kỳ định giá lại sâu rộng đối với các tài sản tiêu thụ nhiều năng lượng trên toàn cầu.
Bài viết liên quan
