Trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu liên tục biến động, đặc biệt là căng thẳng xoay quanh cuộc xung đột tại Iran, thị trường tài chính lại cho thấy một trạng thái khá “lì đòn”. Dường như các nhà đầu tư đang tạm thời gác lại những lo ngại về rủi ro từ chiến sự, bất chấp thực tế rằng đây vẫn là yếu tố có thể gây tác động dây chuyền đến nhiều loại tài sản như dầu mỏ, lãi suất hay chứng khoán toàn cầu.
Thế giới rối loạn, chứng khoán toàn cầu vẫn lập đỉnh
Dù bối cảnh vĩ mô toàn cầu liên tục biến động, thị trường tài chính lại cho thấy một trạng thái khá “miễn nhiễm” với rủi ro. Những lo ngại xoay quanh cuộc xung đột tại Iran dường như đang bị nhà đầu tư tạm thời gác lại, thay vì phản ánh mạnh vào giá tài sản như nhiều người từng dự đoán.
Một “bài test” tâm lý khắc nghiệt cho thị trường
Khoảng bảy tuần trở lại đây có thể xem là phép thử lớn đối với tâm lý nhà đầu tư toàn cầu. Giá năng lượng leo thang với tốc độ nhanh nhất trong vòng 25 năm, theo đánh giá từ UBS, và rủi ro vẫn chưa dừng lại. Trên thực tế, nhiều nền kinh tế đã bắt đầu chịu tác động rõ rệt.
Theo IMF, nếu tình hình hiện tại kéo dài, tăng trưởng kinh tế toàn cầu có thể chậm lại với nhịp độ tương tự giai đoạn Covid-19. Trong khi đó, căng thẳng địa chính trị lan rộng, NATO đối diện nhiều thách thức, còn các chính phủ buộc phải tăng tốc huy động nguồn lực cho quốc phòng.
Xung đột leo thang nhưng thị trường vẫn “lì đòn”
Những bất ổn tại Trung Đông vốn không phải điều mới. Tuy nhiên, trong các giai đoạn trước, thị trường thường giữ được sự ổn định nhờ kỳ vọng xung đột không lan rộng hoặc không ảnh hưởng đến tuyến vận tải chiến lược như eo biển Hormuz.
Lần này, kịch bản có phần nghiêm trọng hơn khi quy mô xung đột mở rộng và nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng hiện hữu. Dù vậy, phản ứng của thị trường chứng khoán lại khá bất ngờ: sau nhịp điều chỉnh ngắn, xu hướng tăng nhanh chóng quay trở lại.
Thông tin về khả năng nối lại hoạt động tại eo biển Hormuz, dù còn nhiều bất định, đã góp phần củng cố niềm tin. Chỉ cần xuất hiện tín hiệu đàm phán hoặc triển vọng ngừng bắn — dù chưa rõ ràng — cũng đủ để kích hoạt lại tâm lý “risk-on” vốn bị gián đoạn trước đó.
Tài sản rủi ro tăng mạnh bất chấp biến động
Giá dầu hiện vẫn dao động dưới ngưỡng 100 USD/thùng, tăng khoảng 45% so với đầu năm. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là thị trường chứng khoán Mỹ không những phục hồi toàn bộ mức giảm trước đó mà còn thiết lập đỉnh lịch sử mới khi đo bằng chỉ số S&P 500.
Trong khi đó:
- Lợi suất trái phiếu chính phủ duy trì ở mức cao hơn so với vài tuần trước nhưng đã ổn định trở lại.
- Đồng USD, vốn không thể hiện rõ vai trò “trú ẩn” trong cao điểm căng thẳng, đang có xu hướng suy yếu.
- Vàng dần lấy lại sức hút trong nhóm nhà đầu tư đầu cơ.
Ở góc độ doanh nghiệp, hoạt động M&A vẫn diễn ra sôi động, cùng với đó là việc tiếp tục đẩy mạnh đầu tư mở rộng và đổi mới. Đặc biệt, câu chuyện về AI đang chuyển từ trạng thái hoài nghi sang kỳ vọng tăng trưởng, góp phần củng cố tâm lý tích cực trên thị trường.
Sự phân hóa giữa cổ phiếu và trái phiếu
Một điểm đáng chú ý là thị trường trái phiếu tỏ ra nhạy cảm hơn với các rủi ro từ Iran so với cổ phiếu. Theo Deutsche Bank, cổ phiếu đang dần “tách khỏi” biến động của giá dầu, trong khi trái phiếu vẫn phản ứng khá đồng pha.
Dù lợi suất đã ổn định, trái phiếu vẫn chưa phục hồi tương xứng với cổ phiếu sau cú rung lắc hồi tháng 3. Điều này có thể phản ánh việc thị trường trái phiếu từng bị định giá sai, chịu ảnh hưởng bởi những lo ngại trước đó về AI và triển vọng kinh tế Mỹ.
Thị trường đang “phớt lờ” rủi ro?
Một câu hỏi lớn đặt ra: liệu thị trường có đang đánh giá thấp những rủi ro mang tính hệ thống? Ngay cả khi giá dầu duy trì quanh mốc 100 USD/thùng và trật tự an ninh toàn cầu có dấu hiệu rạn nứt, các tài sản rủi ro vẫn tăng trưởng mạnh mẽ — điều vốn không dễ lý giải theo logic truyền thống.
Theo Matt King (Satori Insights), một phần nguyên nhân đến từ tâm lý “mệt mỏi vì chiến tranh” — nhà đầu tư không còn phản ứng thái quá với các tin xấu. Tuy nhiên, yếu tố cốt lõi hơn nằm ở kỳ vọng lợi nhuận doanh nghiệp vẫn duy trì tích cực. Thực tế, dự báo lợi nhuận chưa bị điều chỉnh giảm, thậm chí còn có xu hướng tăng.
Điều này đồng nghĩa: nếu hoạt động kinh doanh chưa bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi xung đột, thị trường cổ phiếu vẫn có cơ sở để duy trì xu hướng đi lên.
“Ít xấu hơn” cũng đủ để thị trường tăng
Các chiến lược gia của HSBC đã tóm gọn tâm lý hiện tại bằng một nhận định đáng chú ý: “Ít tiêu cực hơn cũng đã là tín hiệu tích cực.”
Thị trường không cần mọi thứ trở lại trạng thái bình thường hoàn toàn — chỉ cần mức độ rủi ro giảm bớt là đủ để kích hoạt dòng tiền quay lại.
Rủi ro tiềm ẩn phía sau sự hưng phấn
Dù vậy, trạng thái lạc quan này không phải không có mặt trái. Khi thị trường trở nên “chai lì” với tin xấu, điều đó có thể vô tình khuyến khích các quyết định chính trị mạo hiểm hơn, làm gia tăng nguy cơ xuất hiện các cú sốc bất ngờ.
Kịch bản tiêu cực có thể đến từ:
- Giá dầu tăng sốc, gây áp lực suy thoái kinh tế
- Ngân hàng trung ương buộc phải thắt chặt mạnh tay hơn do lạm phát
- Hoặc một sự kiện địa chính trị vượt ngoài kiểm soát
Tuy nhiên, nếu những yếu tố này chưa xảy ra, việc đi ngược xu hướng thị trường là điều không dễ dàng. Trong bối cảnh hiện tại, dòng tiền vẫn đang lựa chọn đứng về phía lạc quan — và có lẽ, chiến lược phù hợp nhất vẫn là quan sát kỹ rủi ro, nhưng không chống lại xu hướng.
Bài viết liên quan
