Sau khi hoàn thành mục tiêu tăng trưởng khoảng 5% trong năm 2025, nhiều nguồn tin cho biết các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc đang cân nhắc một kịch bản tăng trưởng thận trọng hơn cho năm 2026. Cách tiếp cận này được xem như một tín hiệu rõ ràng cho thấy Bắc Kinh đang chuyển trọng tâm sang việc đảm bảo sự ổn định và nâng cao chất lượng tăng trưởng, thay vì theo đuổi các chỉ tiêu tăng trưởng cao chỉ để làm đẹp số liệu.
Bắc Kinh phát tín hiệu hạ trần tăng trưởng
Theo Báo Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (SCMP), dẫn nguồn tin am hiểu vấn đề, Chính phủ Trung Quốc nhiều khả năng sẽ đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế cho năm 2026 trong biên độ 4,5–5%. Nếu kịch bản này trở thành hiện thực, đây sẽ là mức mục tiêu thấp hơn so với con số “khoảng 5%” của năm 2025, đồng thời phản ánh khoảng cách ngày càng lớn so với thời kỳ tăng trưởng cao trong quá khứ, khi Trung Quốc từng đặt mục tiêu lên tới 8% vào năm 2011.
Các nguồn tin cho biết, sự đồng thuận về định hướng tăng trưởng thận trọng hơn có thể đã được hình thành tại một hội nghị hoạch định chính sách tổ chức ở Bắc Kinh vào tháng 12 năm ngoái. Tuy vậy, mục tiêu chính thức vẫn sẽ chỉ được công bố tại kỳ họp thường niên của Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (NPC), dự kiến diễn ra vào đầu tháng 3 tới.
Theo ba nguồn tin theo sát các cuộc thảo luận, việc đưa ra một khoảng mục tiêu tăng trưởng thay vì chốt cứng một con số cụ thể cho thấy Bắc Kinh đã sẵn sàng chấp nhận tốc độ tăng trưởng chậm lại trong chừng mực nhất định. Cách tiếp cận này cũng nhằm tạo dư địa linh hoạt hơn cho công tác điều hành chính sách, trong bối cảnh nền kinh tế đang đối mặt với nhiều thách thức cả trong và ngoài nước.
Các số liệu chính thức công bố gần đây cho thấy GDP Trung Quốc tăng 5% trong năm 2025, đánh dấu năm thứ ba liên tiếp nước này đạt mục tiêu tăng trưởng “khoảng 5%”. Trước đó, kinh tế Trung Quốc tăng 5,2% vào năm 2023 và duy trì quanh mức 5% trong hai năm tiếp theo.
Dù vậy, phía sau những con số tích cực là bức tranh tăng trưởng ngày càng bộc lộ sự mất cân đối. Xuất khẩu lập kỷ lục mới và trở thành động lực chính bù đắp cho sự suy yếu kéo dài của tiêu dùng nội địa, cũng như mức sụt giảm mạnh trong đầu tư. Theo dữ liệu chính thức, xuất khẩu ròng đóng góp tới khoảng một phần ba tăng trưởng kinh tế Trung Quốc trong năm 2025 – mức cao nhất kể từ năm 1997.
Xét theo diễn biến từng quý, đà tăng trưởng có dấu hiệu chững lại rõ rệt vào cuối năm. Tăng trưởng GDP theo quý giảm từ 5,4% trong quý I/2025 xuống còn 4,5% trong quý IV/2025, cho thấy quá trình phục hồi vẫn thiếu bền vững khi nhu cầu trong nước chưa thực sự khởi sắc.
Bà Alicia Garcia Herrero, Chuyên gia kinh tế trưởng khu vực châu Á – Thái Bình Dương của Natixis, nhận định rằng tăng trưởng toàn cầu sẽ không thể mãi đóng vai trò “bệ đỡ” cho kinh tế Trung Quốc. Theo bà, để duy trì tốc độ xuất khẩu như năm vừa qua, Trung Quốc buộc phải bán hàng với giá ngày càng thấp hơn, điều này không chỉ làm xói mòn lợi nhuận doanh nghiệp mà còn gây tổn hại cho nền kinh tế về dài hạn.
Chấp nhận tăng trưởng chậm hơn, ưu tiên chất lượng cao
Nếu được xác nhận, việc hạ thấp kỳ vọng tăng trưởng sẽ phát đi thông điệp rõ ràng rằng Trung Quốc đang đặt trọng tâm vào quá trình tái cân bằng và ổn định nền kinh tế. Đây là những mục tiêu mang ý nghĩa đặc biệt trong năm đầu tiên triển khai kế hoạch 5 năm mới, đồng thời có tầm quan trọng chính trị lớn trước thềm Đại hội Đảng Cộng sản Trung Quốc lần thứ 21, dự kiến diễn ra vào cuối năm 2027.
Tại Trung Quốc, mục tiêu GDP không đơn thuần là một chỉ tiêu mang tính biểu trưng, mà còn đóng vai trò định hướng cho các địa phương trong việc xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội. Trên thực tế, các mức mục tiêu này thường được trao đổi và thống nhất trước trong các cuộc họp nội bộ, nhằm tạo sự đồng thuận và điều chỉnh kỳ vọng của đội ngũ cán bộ quản lý.
Sự điều chỉnh lần này diễn ra trong bối cảnh Bắc Kinh ngày càng nhấn mạnh chiến lược phát triển theo hướng “chất lượng cao”. Chủ tịch Tập Cận Bình trước đó đã nhiều lần phát tín hiệu cho thấy chính quyền trung ương sẵn sàng chấp nhận tốc độ tăng trưởng thấp hơn, đồng thời cảnh báo các quan chức không nên chạy theo những dự án đầu tư kém hiệu quả chỉ để đạt chỉ tiêu ngắn hạn.
Song song với đó, chính quyền trung ương yêu cầu các địa phương quán triệt “quan niệm đúng đắn về thành tích chính trị” – một cách diễn đạt nhằm bác bỏ tư duy coi tăng trưởng kinh tế là thước đo duy nhất trong đánh giá hiệu quả điều hành của chính quyền địa phương.
Thông điệp này tiếp tục được Chủ tịch Tập Cận Bình nhấn mạnh trong bài phát biểu gần đây tại Trường Đảng Trung ương, khi ông kêu gọi các địa phương triển khai nghiêm túc các chiến lược của trung ương, đồng thời tránh áp dụng những mô hình chính sách mang tính rập khuôn, thiếu linh hoạt.
Ở khía cạnh điều hành cụ thể, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) thời gian qua chủ yếu triển khai các biện pháp cắt giảm lãi suất có chọn lọc. Trong khi đó, Bộ Tài chính Trung Quốc vẫn giữ cách tiếp cận thận trọng và từng bước, với mục tiêu khuyến khích khu vực tư nhân tăng cường vay vốn và đầu tư, nhưng không tạo ra những cú sốc chính sách quá lớn đối với nền kinh tế.
Dư địa chính sách linh hoạt trong một năm nhiều bất định
Theo một số nguồn tin, việc xác lập biên độ tăng trưởng kinh tế trong khoảng 4,5–5% được xem như tạo ra một “mức sàn” cần thiết để Trung Quốc theo đuổi các mục tiêu phát triển dài hạn, đồng thời giúp Bắc Kinh có thêm không gian linh hoạt trong điều hành chính sách giữa một năm được dự báo đầy biến động. Những rủi ro chính bao gồm sức ép từ chính sách thuế quan của Mỹ, sự suy yếu kéo dài của thị trường bất động sản, cùng với các vấn đề tiềm ẩn liên quan đến nợ của chính quyền địa phương.
Song song với đó, giới hoạch định chính sách Trung Quốc được cho là đã đạt được sự đồng thuận về việc cần đẩy mạnh các biện pháp đối phó với áp lực giảm phát kéo dài, vốn đang bị xem là một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với đà tăng trưởng. Một nguồn tin dẫn lại nhận định trong các cuộc đánh giá nội bộ rằng “giảm phát chẳng khác nào căn bệnh ung thư đối với tăng trưởng kinh tế”.
Trong bối cảnh này, Trung Quốc nhiều khả năng sẽ tiếp tục duy trì mục tiêu tăng trưởng chỉ số giá tiêu dùng (CPI) ở mức không quá 2%, tương tự như năm trước. Dù vậy, mức mục tiêu này vẫn được xem là một bước cải thiện đáng kể so với tình trạng lạm phát gần như bằng 0 mà nền kinh tế Trung Quốc ghi nhận trong năm 2025.
Mục tiêu tăng trưởng 2026 trong bức tranh chiến lược dài hạn
Ở góc nhìn dài hạn, các tính toán chính thức cho thấy Trung Quốc cần duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân khoảng 4,17% mỗi năm để hoàn thành các mục tiêu chiến lược đến năm 2035. Trên nền tảng đó, Bắc Kinh đặt tham vọng đưa nền kinh tế lớn thứ hai thế giới trở thành một “quốc gia phát triển ở mức trung bình”, với GDP bình quân đầu người đạt khoảng 20.000 USD vào năm 2035.
Đánh giá từ các tổ chức quốc tế cho thấy mức độ đồng thuận ngày càng rõ rệt đối với kịch bản tăng trưởng thận trọng này. Theo khảo sát gần đây của Reuters, 73 nhà kinh tế dự báo tăng trưởng kinh tế Trung Quốc nhiều khả năng sẽ giảm về khoảng 4,5% trong năm 2026 và duy trì tốc độ tương tự trong năm 2027. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cũng đưa ra dự báo tăng trưởng 4,5% cho Trung Quốc trong năm nay, cao hơn mức 4,2% được công bố vào tháng 12 trước đó.
Kết quả khảo sát của Bloomberg trong tháng này cũng phản ánh quan điểm tương đồng, khi đa số các nhà kinh tế dự báo nền kinh tế Trung Quốc tăng trưởng quanh mức 4,5%, trong khi lạm phát tiêu dùng được kỳ vọng tiếp tục duy trì ở mức thấp. Cùng với đó, nhiều ý kiến cho rằng Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) có khả năng cắt giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc thêm 25 điểm cơ bản trong quý I/2026, thấp hơn so với kỳ vọng 50 điểm cơ bản trước đây.
Các tổ chức phân tích đều nhấn mạnh rằng xu hướng giảm tốc của kinh tế Trung Quốc mang tính cấu trúc. Nhóm chuyên gia Chang Shu, Eric Zhu và David Qu của Bloomberg Economics nhận định nền kinh tế Trung Quốc đang bước vào một giai đoạn giảm tốc kéo dài, điều ngày càng được phản ánh rõ qua các mục tiêu tăng trưởng ngày càng kém tham vọng hơn của chính phủ. Trong bối cảnh nhiều chỉ báo kinh tế gần đây cho thấy dấu hiệu suy yếu, cùng việc các gói kích thích được triển khai với quy mô hạn chế, nhóm này cho rằng việc duy trì mức tăng trưởng trên 5% sẽ trở nên ngày càng khó đạt được.
Theo các chuyên gia, sẽ đến lúc tăng trưởng toàn cầu không còn đủ sức đóng vai trò “bệ đỡ” cho kinh tế Trung Quốc. Để duy trì tốc độ xuất khẩu như năm vừa qua, Trung Quốc buộc phải đẩy mạnh cạnh tranh bằng giá, điều này có nguy cơ làm xói mòn lợi nhuận doanh nghiệp và gây tổn hại cho nền kinh tế về dài hạn.
Cùng quan điểm, ông Xing Zhaopeng, chiến lược gia cấp cao về Trung Quốc tại ANZ, cho rằng trong bối cảnh các biện pháp tài khóa và tiền tệ giai đoạn đầu năm chỉ ở mức vừa phải, cùng với việc hủy bỏ một số ưu đãi thuế xuất khẩu và chấp nhận để đồng nhân dân tệ mạnh lên, Bắc Kinh dường như không đặt ưu tiên cao cho việc thúc đẩy tăng trưởng mạnh trong ngắn hạn. Theo ông, Trung Quốc nhiều khả năng sẽ đặt mục tiêu tăng trưởng cho giai đoạn 2026–2030 trong khoảng 4,5–5%, phù hợp với xu hướng kể từ năm 2016, khi mỗi chu kỳ kế hoạch 5 năm đều ghi nhận mức tăng trưởng thấp hơn chu kỳ trước.
Ở một góc nhìn khác, ông Louis Kuijs, chuyên gia kinh tế trưởng khu vực châu Á – Thái Bình Dương của S&P Global Ratings, lưu ý rằng mục tiêu tăng trưởng thấp hơn, kết hợp với cách tiếp cận hạn chế kích thích, có thể tiếp tục kìm hãm nhu cầu nhập khẩu của Trung Quốc, trong bối cảnh cầu nội địa vẫn chưa phục hồi rõ nét.
Tuy nhiên, theo ông, việc hạ mục tiêu tăng trưởng cũng phản ánh sự thừa nhận rõ ràng hơn về những áp lực nội tại của nền kinh tế, qua đó làm giảm nhu cầu tạo ra tăng trưởng “nhân tạo” thông qua các gói kích thích quy mô lớn. Điều này sẽ giúp Bắc Kinh có thêm dư địa để tập trung vào đổi mới công nghệ và nâng cao mức độ tự chủ kinh tế – những động lực then chốt cho tăng trưởng bền vững trong dài hạn.
Nguồn: SCMP, Bloomberg, Reuters
Bài viết liên quan
