Giới phân tích cho rằng, đây là bước leo thang mới trong “cuộc chiến tiền tệ toàn cầu”, khi các quốc gia phương Tây đang ra sức bảo vệ trật tự tài chính xoay quanh đồng USD – nền tảng của hệ thống kinh tế quốc tế hiện nay.
Một liên minh tài chính chưa từng có tiền lệ đang dần hình thành, quy tụ hơn chục nền kinh tế hàng đầu thế giới như Mỹ, Anh, Nhật Bản, Đức và Canada, với mục tiêu ứng phó kế hoạch phát hành đồng tiền chung BRICS, dự kiến ra mắt vào năm 2026.
Theo các nguồn tin ngoại giao và tài chính, ít nhất 12 quốc gia đã lên tiếng phản đối việc thành lập liên minh tiền tệ của nhóm BRICS mở rộng – bao gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc, Nam Phi cùng các thành viên mới như Ả Rập Xê Út, UAE, Iran, Ai Cập… Mặc dù mỗi nước có lý do riêng, nhưng mẫu số chung chính là nỗi lo đồng USD mất vị thế thống trị, kéo theo sự biến động mạnh trong trật tự tài chính toàn cầu.
Washington xem kế hoạch phát hành đồng tiền chung BRICS như một mối đe dọa trực tiếp đối với vị thế dự trữ toàn cầu của đồng USD – nền tảng giúp Mỹ duy trì sức mạnh kinh tế, khả năng vay nợ chi phí thấp và sử dụng các lệnh trừng phạt như một công cụ địa chính trị đầy hiệu quả.
Tại Anh, giới chức cảnh báo hệ thống tài chính London, vốn dựa chủ yếu trên các giao dịch bằng USD, có thể chịu ảnh hưởng tiêu cực nếu trật tự tiền tệ hiện tại bị thay đổi.
Nhật Bản bày tỏ lo ngại việc BRICS phát hành đồng tiền bảo chứng bằng vàng có thể làm đảo lộn cấu trúc thương mại toàn cầu, đồng thời làm suy yếu ảnh hưởng khu vực của đồng yên.
Trong khi đó, Đức và Pháp quan ngại sự ra đời của một hệ thống tài chính mới có thể đe dọa vị thế của đồng euro, còn Canada cảnh báo về nguy cơ phân mảnh thị trường tài chính toàn cầu.
Các quốc gia khác như Úc, Hàn Quốc, Singapore và Thụy Sĩ cũng bày tỏ thái độ thận trọng, cho rằng sáng kiến của BRICS có thể làm lung lay “trật tự quốc tế dựa trên luật lệ” vốn được thiết lập suốt nhiều thập kỷ.
Đáng chú ý, Ả Rập Xê Út – dù đã được mời gia nhập BRICS – vẫn giữ lập trường dè dặt, đặc biệt khi nói đến khả năng rời bỏ hệ thống petrodollar, cơ chế thanh toán bằng USD trong giao dịch dầu mỏ đã tồn tại hơn 50 năm.
Theo giới quan sát, tất cả những động thái này cho thấy phương Tây đang nỗ lực bảo vệ quyền lực tài chính xoay quanh đồng đô la Mỹ, công cụ then chốt giúp họ duy trì quyền kiểm soát gần như tuyệt đối đối với hệ thống tài chính toàn cầu.
Ông Trump “tuyên chiến” với kế hoạch tiền tệ của BRICS
Căng thẳng trên mặt trận tài chính toàn cầu tiếp tục leo thang sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump công khai chỉ trích mạnh mẽ nỗ lực “phi USD hóa” của BRICS, gọi đây là “cuộc tấn công trực diện vào đồng đô la Mỹ”.
Trong cuộc gặp với Tổng thống Argentina Javier Milei hồi đầu tuần, ông Trump tuyên bố sự trở lại của mình tại Nhà Trắng đã khiến nhiều quốc gia phải dè chừng trước ý định rời bỏ hệ thống tài chính do Mỹ dẫn dắt. Ông nhấn mạnh: “Nếu tôi không tái đắc cử, đồng USD đã không còn giữ được vị thế thống trị như hiện nay”, đồng thời khẳng định sẽ “bảo vệ đồng bạc xanh bằng mọi giá”.
Theo giới phân tích, phát biểu của ông Trump không chỉ mang tính biểu tượng chính trị, mà còn là dấu hiệu cho thấy sự trở lại của chủ nghĩa bảo hộ tài chính – một chiến lược kết hợp chính sách thương mại, thuế quan và ngoại giao nhằm ngăn chặn sự trỗi dậy của các hệ thống tiền tệ thay thế đe dọa vị thế thống lĩnh của đồng USD trên toàn cầu.
BRICS tăng tốc với kế hoạch phát hành đồng tiền bảo chứng bằng vàng
Bất chấp áp lực ngày càng gia tăng từ phương Tây, tiến trình phát triển đồng tiền chung BRICS bảo chứng bằng vàng vẫn đang được đẩy nhanh đáng kể, với mục tiêu khởi động hệ thống vào năm 2026.
Tại Hội nghị Thượng đỉnh BRICS lần thứ 17 diễn ra tại Brazil vào tháng 7/2025, các nhà lãnh đạo khối đã tái khẳng định quyết tâm thống nhất hệ thống thanh toán nội khối, mở rộng giao dịch thương mại bằng đồng nội tệ và xây dựng hạ tầng thanh toán số dựa trên công nghệ blockchain, cho phép bỏ qua hệ thống SWIFT vốn do phương Tây kiểm soát.
Với việc mở rộng lên 10 quốc gia thành viên, BRICS hiện chiếm 46% dân số thế giới và 37% GDP toàn cầu, tạo ra nền tảng kinh tế vững chắc cho tham vọng thiết lập một trật tự tài chính thay thế.
Trong khi Nga và Trung Quốc đẩy mạnh giao dịch song phương bằng đồng nội tệ, Ấn Độ cũng đang mở rộng các thỏa thuận thanh toán bằng đồng rupee với các quốc gia Nam bán cầu. Bên cạnh đó, các chương trình thử nghiệm tiền kỹ thuật số quốc gia (CBDC) của các nước BRICS cũng đang được tích hợp dần vào khuôn khổ chung.
Theo lộ trình, giai đoạn thử nghiệm đồng tiền chung BRICS sẽ chính thức bắt đầu vào năm 2026, dù tên gọi chính thức của đồng tiền này vẫn chưa được công bố.
Cuộc chiến giành quyền lực tài chính toàn cầu
Sự phản đối quyết liệt của các nước phương Tây đối với kế hoạch tiền tệ BRICS không chỉ bắt nguồn từ yếu tố kinh tế, mà còn xuất phát từ toan tính địa chính trị sâu xa. Bởi nếu đồng USD đánh mất vai trò trung tâm, các cường quốc phương Tây sẽ mất đi công cụ trừng phạt và ảnh hưởng toàn cầu vốn được duy trì thông qua hệ thống tài chính quốc tế do họ kiểm soát.
Ngược lại, BRICS xem việc xây dựng đồng tiền chung là bước đi chiến lược, nhằm giảm sự phụ thuộc vào đồng đô la Mỹ và củng cố chủ quyền tài chính quốc gia. Động thái này càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh các lệnh trừng phạt kinh tế, khủng hoảng nợ toàn cầu và bất ổn địa chính trị đang làm xói mòn niềm tin vào hệ thống tài chính hiện hành.
Dù vậy, giới chuyên gia cảnh báo sự khác biệt lớn giữa các nền kinh tế thành viên BRICS – về quy mô, cơ cấu và chính sách tiền tệ – sẽ là rào cản đáng kể cho nỗ lực duy trì một đồng tiền chung ổn định và bền vững.
Theo nhiều nhà quan sát, cuộc đối đầu này sẽ định hình lại trật tự tài chính toàn cầu trong nhiều thập kỷ tới: một bên nỗ lực bảo vệ “ngai vàng” của đồng USD, trong khi bên kia âm thầm xây dựng nền tảng cho một “đế chế tiền tệ mới”, nơi vàng có thể trở lại như vũ khí chiến lược trong cuộc chơi quyền lực kinh tế toàn cầu.
Nguồn: Watcher.guru
Bài viết liên quan
