Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông đang tiến rất gần tới việc đưa ra quyết định lựa chọn Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) tiếp theo. Song song với đó, ông tiếp tục gia tăng áp lực kêu gọi hạ lãi suất, đồng thời bày tỏ kỳ vọng người đứng đầu Fed trong nhiệm kỳ mới sẽ ủng hộ và đồng hành cùng các ưu tiên chính sách kinh tế mà ông đang theo đuổi.
Cho đến thời điểm hiện tại, thị trường tài chính nhìn chung vẫn chưa thể hiện sự lo ngại rõ rệt về khả năng Fed đánh mất tính độc lập trong điều hành chính sách. Dù vậy, giới đầu tư vẫn giữ thái độ thận trọng trước những rủi ro tiềm ẩn, bao gồm nguy cơ nội bộ Fed xuất hiện sự chia rẽ bất thường, vai trò suy yếu của chủ tịch mới, cũng như khả năng xuất hiện các quyết sách mang tính cực đoan hơn trong tương lai.
Dưới đây là cách thị trường đang phân tích và đánh giá những kịch bản mà Fed có thể phải đối mặt trong thời gian tới.
Rủi ro đối với thị trường
Các chuyên gia phân tích cảnh báo rằng nếu Fed trở nên phụ thuộc hơn vào áp lực chính trị, điều này có thể tạo ra rủi ro đáng kể cho cả nền kinh tế lẫn thị trường tài chính.
Mặc dù Fed trực tiếp điều hành lãi suất ngắn hạn, song chi phí vay mượn tại Mỹ trên thực tế lại chịu tác động lớn từ lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn dài. Những mức lợi suất này chủ yếu được hình thành dựa trên kỳ vọng của nhà đầu tư về mặt bằng lãi suất trong tương lai, chứ không đơn thuần phản ánh chính sách hiện tại.
Trong kịch bản Fed cắt giảm lãi suất quá mạnh tay khi nền kinh tế vẫn đang vận hành tương đối ổn định, nỗi lo về lạm phát quay trở lại và mặt bằng lãi suất cao hơn trong trung – dài hạn có thể gia tăng. Khi đó, lợi suất trái phiếu và chi phí vay vốn có nguy cơ tăng lên, thay vì giảm như kỳ vọng. Đáng chú ý, việc lợi suất tăng mạnh còn có thể gây biến động lớn và tạo áp lực điều chỉnh lên thị trường chứng khoán.
Không chỉ là vai trò của chủ tịch
Cho đến nay, phản ứng của thị trường vẫn tương đối thận trọng. Một phần nguyên nhân đến từ thực tế lịch sử cho thấy Chủ tịch Fed thường nắm giữ ảnh hưởng rất lớn trong Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) – cơ quan gồm 12 thành viên chịu trách nhiệm quyết định chính sách lãi suất. Tuy nhiên, quyền lực của Chủ tịch Fed không mang tính tuyệt đối, bởi cá nhân này không thể đơn phương ấn định mức lãi suất. Do đó, việc Tổng thống Donald Trump có thể giành quyền kiểm soát rõ ràng đối với Fed trên thực tế không phải là điều dễ dàng.
Dẫu vậy, một số quan điểm trên Phố Wall cho rằng kịch bản này vẫn không thể loại trừ. FOMC bao gồm 7 thống đốc Fed do tổng thống bổ nhiệm, cùng 5 chủ tịch các ngân hàng Fed khu vực do hội đồng quản trị địa phương lựa chọn và được các thống đốc Fed phê chuẩn. Trong trường hợp Fed xuất hiện đa số quan chức do ông Trump bổ nhiệm, khả năng họ tìm cách gây sức ép, thậm chí loại bỏ những chủ tịch Fed khu vực bị xem là cản trở lộ trình cắt giảm lãi suất, vẫn có thể xảy ra.
Ở thời điểm hiện tại, có ba thống đốc Fed là người do ông Trump bổ nhiệm, trong đó hai người xuất thân từ nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên của ông. Đầu tháng này, cả ba cùng với các thống đốc khác đã nhất trí thông qua việc tái bổ nhiệm các chủ tịch Fed khu vực, cho thấy sự đồng thuận vẫn đang được duy trì trong nội bộ ngân hàng trung ương.
Liệu ông Trump có chiếm đa số?
Trong những tháng tới, Tổng thống Donald Trump có thể đứng trước thêm các cơ hội bổ nhiệm thống đốc mới, qua đó làm thay đổi đáng kể cán cân quyền lực bên trong Fed.
Một khả năng được nhắc đến là Chủ tịch Fed Jerome Powell lựa chọn rời nhiệm sở sau khi nhiệm kỳ chủ tịch kết thúc vào tháng 5 năm tới. Dù điều này không mang tính bắt buộc, bởi nhiệm kỳ thống đốc của ông Powell vẫn còn kéo dài đến năm 2028, song trong lịch sử, việc chủ tịch Fed từ chức sớm từng có tiền lệ.
Một kịch bản khác phụ thuộc vào phán quyết của Tòa án Tối cao liên quan đến việc liệu ông Trump có quyền sa thải Thống đốc Fed Lisa Cook hay không. Chính quyền Mỹ cáo buộc bà Cook khai báo không trung thực trong hồ sơ thế chấp, cáo buộc mà bà đã lên tiếng bác bỏ.
Nếu những kịch bản này đồng thời xảy ra, Fed có thể xuất hiện thêm ba thống đốc do ông Trump bổ nhiệm trong nhiệm kỳ thứ hai, cộng với hai người được bổ nhiệm từ nhiệm kỳ đầu. Khi đó, khả năng gây sức ép và thậm chí thay thế các chủ tịch Fed khu vực sẽ gia tăng đáng kể, đủ để làm dấy lên những lo ngại mới trên thị trường.
Theo ông Blake Gwinn, Trưởng bộ phận chiến lược lãi suất tại RBC Capital Markets, “nếu ông Trump có thể thay thế cả ông Powell lẫn bà Cook, bức tranh điều hành của Fed sẽ trở nên đáng chú ý hơn rất nhiều”.
Chia rẽ gia tăng, bất định tăng theo
Ngay cả trong trường hợp các kịch bản kể trên không xảy ra, nhiều nhà đầu tư vẫn cảnh báo rằng chỉ riêng việc Fed rơi vào trạng thái chia rẽ cũng đã đủ để tạo ra rủi ro cho thị trường. Thậm chí, một số ý kiến còn dự báo khả năng Chủ tịch Fed ủng hộ việc hạ lãi suất nhưng lại không nhận được sự đồng thuận, khi các quan chức còn lại trong FOMC bỏ phiếu phản đối.
Theo ông John Briggs, Trưởng bộ phận chiến lược lãi suất Mỹ tại Natixis Corporate and Investment Banking, quan điểm riêng lẻ của từng thành viên FOMC trong bối cảnh này sẽ trở nên đặc biệt quan trọng. Điều đó làm gia tăng mức độ khó đoán về lộ trình lãi suất trong tương lai, đồng thời kéo theo biến động mạnh hơn trên thị trường trái phiếu.
Hệ quả là lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ có thể chịu áp lực đi lên, bởi khi rủi ro và mức độ bất định gia tăng, nhà đầu tư thường yêu cầu mức lợi suất cao hơn để bù đắp cho những biến động tiềm ẩn.
Dấu hiệu lo ngại xuất hiện?
Trong vài tuần trở lại đây, chênh lệch giữa lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn ngắn và dài đã có xu hướng nới rộng. Một số quan điểm cho rằng diễn biến này phản ánh tâm lý lo ngại ngày càng tăng của nhà đầu tư về tính độc lập trong điều hành chính sách của Fed. Theo đó, thị trường đang dự báo mặt bằng lãi suất có thể giảm trong ngắn hạn, nhưng vẫn thiếu chắc chắn đối với triển vọng dài hạn.
Tuy nhiên, không ít nhà đầu tư cho rằng kỳ vọng Fed tiếp tục cắt giảm lãi suất vào đầu năm tới vốn đã hình thành từ trước, ngay cả khi chưa xuất hiện yếu tố liên quan đến việc lựa chọn chủ tịch Fed mới.
Ở góc độ thị trường chứng khoán, các tín hiệu lo ngại cũng chưa thể hiện rõ rệt. Ngược lại, kỳ vọng hạ lãi suất vẫn đang đóng vai trò hỗ trợ tích cực cho nhiều nhóm cổ phiếu, đặc biệt là lĩnh vực ngân hàng và công nghiệp.
Cơ hội đạt được đồng thuận
Một quan điểm khá phổ biến trên Phố Wall cho rằng trong bối cảnh nền kinh tế suy yếu, mức độ chia rẽ nội bộ Fed có thể thu hẹp lại, qua đó tạo điều kiện hình thành sự đồng thuận cho các đợt cắt giảm lãi suất tiếp theo.
Thực tế, chỉ trong khoảng 15 tháng, Fed đã đưa lãi suất chuẩn liên bang giảm mạnh từ vùng 5,25% – 5,5% xuống còn 3,5% – 3,75%.
Mặc dù Tổng thống Donald Trump từng nhiều lần bày tỏ mong muốn lãi suất được hạ xuống quanh mức 1% hoặc thấp hơn trong vòng một năm tới, song không ít nhà đầu tư cho rằng một Chủ tịch Fed mới vẫn có dư địa để triển khai các bước cắt giảm thận trọng hơn. Cách tiếp cận “nhẹ tay” này được đánh giá là đủ để hỗ trợ tăng trưởng mà không vấp phải những rủi ro hay áp lực chính trị quá lớn.
Thông điệp then chốt
Một số quan điểm cho rằng phong cách lãnh đạo cùng cách truyền đạt thông điệp của Chủ tịch Fed mới sẽ đóng vai trò then chốt trong việc ổn định tâm lý thị trường. Nhà đầu tư nhiều khả năng sẽ bớt lo ngại hơn nếu người đứng đầu Fed có thể đưa ra các lập luận kinh tế chặt chẽ, hợp lý để biện minh cho việc hạ lãi suất sâu, thay vì đơn thuần lặp lại quan điểm từ Tổng thống Donald Trump – ngay cả khi mục tiêu chính sách cuối cùng là tương đồng.
Ông Michael Lorizio, Trưởng bộ phận giao dịch lãi suất tại Manulife Investment Management, nhận định rằng: nếu Chủ tịch Fed mới thể hiện được sự thận trọng và chiều sâu trong giao tiếp, điều này không chỉ giúp nâng cao tính thuyết phục đối với công chúng và giới đầu tư, mà còn góp phần duy trì sự ổn định, tránh làm suy yếu vai trò trung tâm của Fed đối với nền kinh tế.
Theo WSJ
Bài viết liên quan
