FiinGroup cho biết, dù tỷ lệ nợ xấu đã có xu hướng giảm, nhiều ngân hàng vẫn chủ động tăng mạnh trích lập dự phòng. Điều này cho thấy hệ thống đang giữ tâm thế thận trọng trước nguy cơ xuất hiện một chu kỳ nợ xấu mới.
Chất lượng tài sản cải thiện nhưng rủi ro vẫn còn hiện hữu
Trong báo cáo “Bức tranh Kết quả kinh doanh quý III/2025: Điểm sáng bứt phá từ nhóm vốn hóa vừa và nhỏ”, FiinGroup nhận định lợi nhuận ngành ngân hàng trong quý III vẫn duy trì tích cực, nhưng tốc độ tăng đã chậm lại do tín dụng tăng yếu và biên lãi ròng (NIM) tiếp tục bị thu hẹp. Bên cạnh đó, xu hướng tăng cường dự phòng đang lan rộng, phản ánh tâm lý phòng thủ của các ngân hàng khi bước vào quý cuối năm.
Theo thống kê, lợi nhuận sau thuế toàn thị trường quý III/2025 tăng 41,8% so với cùng kỳ. Trong đó, nhóm doanh nghiệp phi tài chính dẫn đầu với mức tăng 50,4%, còn nhóm tài chính – bao gồm ngân hàng và chứng khoán – tăng 34,1%.
Riêng ngành ngân hàng ghi nhận lợi nhuận tăng 24,9% so với quý III/2024, nhưng lại giảm nhẹ 1,6% so với quý II/2025. Nguyên nhân chính đến từ NIM thu hẹp và tốc độ tăng trưởng tín dụng thấp hơn kỳ vọng. FiinGroup đánh giá đà tăng trưởng lợi nhuận của ngành đã không còn mạnh mẽ như giai đoạn phục hồi đầu năm.
Tỷ lệ nợ xấu (NPL) nội bảng của 27 ngân hàng niêm yết đã giảm từ 2,1% ở cuối quý I xuống còn 2,0% vào cuối quý III/2025. Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy nỗ lực xử lý nợ và cải thiện chất lượng tài sản của hệ thống ngân hàng đang phát huy hiệu quả.
Tuy nhiên, tỷ lệ nợ cần chú ý (SML) lại nhích nhẹ lên 1,4%, từ mức 1,2% của quý trước. Đáng chú ý, sự gia tăng này chủ yếu xuất hiện tại một vài ngân hàng như VietinBank và Sacombank, thay vì diễn ra trên diện rộng.
Trong khi tỷ lệ tạo mới nợ xấu duy trì ở mức thấp trong hai quý liên tiếp, một số ngân hàng như MBB, SHB và OCB lại ghi nhận tỷ lệ phát sinh mới cao hơn trung bình ngành. Điều này cho thấy rủi ro tín dụng vẫn còn hiện hữu, dù bức tranh chung đã cải thiện.
Theo số liệu tổng hợp, đến cuối quý III/2025, tổng nợ xấu nhóm 3–5 của 27 ngân hàng niêm yết đạt khoảng 274.050 tỷ đồng, tăng 19,1% so với cuối năm 2024 (tương đương tăng thêm 44.000 tỷ đồng). Tốc độ tăng này cao hơn mức tăng trưởng tín dụng toàn ngành ở mức 15%, phản ánh áp lực lên chất lượng tín dụng vẫn còn đáng chú ý.
Trong nhóm các ngân hàng có nợ xấu tăng mạnh, BIDV dẫn đầu với mức tăng 12.907 tỷ đồng. Theo sau là MBB tăng 4.836 tỷ đồng, Sacombank tăng 3.708 tỷ đồng và SHB tăng 3.522 tỷ đồng. Ngược lại, chỉ ba ngân hàng ghi nhận mức giảm nợ xấu gồm NCB (giảm 37,7%, tương đương 5.200 tỷ đồng), ABBank (giảm 23,3%, tương đương 860 tỷ đồng) và ACB (giảm 15,3%, khoảng 1.300 tỷ đồng).
Ngân hàng tăng trích lập, củng cố “lá chắn” rủi ro tín dụng
Tính đến cuối quý III/2025, tổng dự phòng rủi ro cho vay khách hàng của 27 ngân hàng niêm yết đạt khoảng 230.000 tỷ đồng, tăng 11,3% so với cuối năm 2024. Trong bối cảnh nợ xấu vẫn ở mức cao, việc đẩy mạnh trích lập cho thấy các ngân hàng đang chủ động tăng cường “bộ đệm” an toàn cho chu kỳ tín dụng sắp tới.
Sacombank là cái tên nổi bật nhất khi mức dự phòng tăng tới 75%, lên hơn 15.500 tỷ đồng, thể hiện quyết tâm xử lý nợ tồn đọng và làm sạch bảng cân đối. Theo sau là VietABank (+35%), Techcombank (+31%), TPBank (+30%) và PGBank (+28%).
Ở chiều ngược lại, ACB giảm trích lập 8,7% nhờ chất lượng tài sản được cải thiện và khả năng thu hồi nợ tốt; VIB cũng giảm 14,4%, còn gần 4.900 tỷ đồng.
Việc tăng trích lập đã kéo tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLR) của toàn ngành lên 84,3% trong quý III, cải thiện đáng kể so với mức đáy 79,8% của quý II.
Tuy nhiên, xét trong 9 tháng đầu năm, chỉ 9/27 ngân hàng ghi nhận LLR tăng, số còn lại đều giảm – đáng chú ý là BIDV, MB và VPBank.
Đến cuối quý III, chỉ còn Vietcombank, VietinBank, Techcombank và BacABank duy trì mức bao phủ trên 100%. BIDV đã rời nhóm này khi LLR giảm từ 133,7% hồi đầu năm xuống còn 95% vào cuối tháng 9.
Dù nhóm Big 4 vẫn thực hiện trích lập đầy đủ, VietinBank và BIDV lại có bộ đệm vốn mỏng hơn so với quy mô tổng tài sản. Việc duy trì tỷ lệ bao phủ cao giúp ngân hàng chủ động hơn trong xử lý nợ xấu, nhưng đồng thời khiến lợi nhuận bị thu hẹp, buộc các nhà băng phải đánh đổi giữa an toàn và hiệu quả kinh doanh.
Khung pháp lý mới: “điểm tựa” cho quá trình xử lý nợ xấu
Một yếu tố quan trọng hỗ trợ hệ thống là việc Nghị quyết 42/2017/QH14 về xử lý nợ xấu được luật hóa trong Luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi, có hiệu lực từ ngày 1/8/2025. FiinRatings đánh giá đây là bước tiến đáng chú ý, giúp cơ chế thu giữ và xử lý tài sản bảo đảm được triển khai nhanh hơn, đồng thời tạo sự ổn định lâu dài.
Sau hơn 6 năm thực thi, Nghị quyết 42 đã giúp hệ thống ngân hàng xử lý hơn 443.800 tỷ đồng nợ xấu, trung bình khoảng 5.800 tỷ đồng mỗi tháng – cao gấp 2,5 lần giai đoạn 2012–2017. Việc luật hóa cơ chế này sẽ đưa khung pháp lý tiệm cận chuẩn quốc tế, đặc biệt hỗ trợ các ngân hàng lớn – cả quốc doanh lẫn tư nhân – vốn có năng lực quản trị rủi ro tốt hơn.
Bài viết liên quan
